Film

DE CAMERA LIEGT

FILM Redacted

Precies dertien vertelperspectieven bevat de oorlogsfilm Redacted. Niet één van die perspectieven is betrouwbaar. En juist dat is de bedoeling van regisseur Brian de Palma. Aan het begin van de film zegt soldaat Angel Salazar, een marinier die een videodagboek bijhoudt tijdens een missie ten zuiden van Bagdad, tegen een collega dat zijn camera nooit liegt. Waarop de collega antwoordt: ‘Onzin. Dat is het enige wat die camera van jou kan: leugens vertellen.’ Hiermee verwoordt de soldaat in de woestijn niet alleen de aloude frustratie over het feit dat niemand echt het lot van de grunt zal begrijpen. Ook is zijn opmerking een zelfbewuste mijmering van De Palma, een filmmaker die in zijn hele oeuvre worstelt met de vraag hoe je door waarneming de ‘waarheid’ boven tafel brengt.

Verschuivende perspectieven vormen een rode draad in De Palma’s werk. Wat er gebeurt – wat we denken te hebben gezien – blijkt altijd slechts een deel van de waarheid te zijn. In Dressed to Kill (1980) gebruikt de zoon van Angie Dickinson een zelf in elkaar geknutselde smalfilmcamera om psychiater en travestiet Michael Caine te ontmaskeren; in Blow Out (1981) reconstrueert John Travolta via audioapparatuur een moordzaak; in Mission Impossible (1996) volgt de kijker samen met een stel agenten wat er allemaal tijdens een geheime missie gebeurt, om vervolgens met de neus op de feiten te worden gedrukt, namelijk dat niets is wat het lijkt; en in Femme Fatale (2002) bevatten de beelden van de spiegelreflexcamera van Antonio Banderas de sleutel tot het verhaal.

Dit spel met beeld en waarheid is overigens het enige wat Redacted nog een beetje boeiend maakt. Als oorlogsfilm steekt hij slecht af bij De Palma’s eigen Casualties of War uit 1989, met Sean Penn als Meserve, een marinier die zijn collega’s ertoe aanzet een Vietnamees meisje te verkrachten. Redacted heeft niet de dramatische impact van Casualties, ook al zijn er akelige overeenkomsten. Net als Casualties is Redacted gebaseerd op een waar gebeurd verhaal: in maart 2006 verkrachtten en vermoordden Amerikaanse soldaten een veertienjarig Iraaks meisje in haar ouderlijk huis waarna ze het lijk in brand staken. De Palma brengt dit verhaal via verscheidene videobronnen in beeld, bijvoorbeeld de draagbare camera van soldaat Salazar, een lokaal Iraaks nieuwsstation, veiligheidscamera’s op een Amerikaanse basis, een Skype-gesprek tussen een soldaat en zijn vader in Amerika, gecensureerde Amerikaanse antioorlogsblogs en jihad-onthoofdingsvideo’s.

Het lijkt een innovatieve benadering, maar De Palma wendt het stijlmiddel van de found footage nergens overtuigend aan. De verschillende invalshoeken komen eerder geforceerd over. Wat ook niet helpt is dat alle acteurs zo uit de toneelschool lijken te zijn gestapt. Nergens is Redacted echt subversief of biedt het een reflectie van de tijdgeest. Het is ironisch: juist de grote De Palma, een van de meest visueel extraverte regisseurs die in Hollywood werken, faalt wanneer hij met documentaire middelen naar de waarheid speurt. Het is ook overbodig: die waarheid – dat oorlog ontmenselijkt – heeft hij twintig jaar geleden al blootgelegd, in het briljant operateske Casualties of War.

Redacted is te zien vanaf 10 april