De Canarische route is terug

Barcelona – De immigratieroute naar de Canarische Eilanden is terug. Na de dramatische piek van 2006, toen 32.000 bootvluchtelingen erin slaagden om vanaf de kust van West-Afrika de Spaanse archipel te bereiken en naar schatting tweeduizend schipbreukelingen tijdens de oversteek verdronken, deden Spanje en de Europese Unie er alles aan om deze route zo veel mogelijk af te grendelen.

Dat gebeurde volgens het bekende recept: gezamenlijke patrouilles van de Europese grensbewaker Frontex met de lokale kustwacht rond de belangrijkste vertrekhavens in Zuid-Marokko, de Westelijke Sahara en Mauritanië, en financiële injecties om de regering van die landen te stimuleren tot hard optreden tegen bootvluchtelingen.

Jarenlang bleef het aantal migranten dat voet wist te zetten op de Canarische Eilanden beperkt tot hooguit duizend per jaar. Maar in de eerste zeven maanden van 2020 is hun aantal sterk gestegen. Met ruim 3200 zijn het er zesmaal zo veel als in dezelfde periode vorig jaar. Inmiddels staat de teller op meer dan vierduizend.

Hoe komt dat? Verscherpte grenscontroles door corona maken het reizen over land een stuk moeilijker, waardoor de migratieroutes via Noord-Marokko, Algerije, Tunesië en Libië praktisch afgesloten zijn. Vanaf de kust van West-Afrika is de oversteek naar Europa – de Canarische Eilanden – rechtstreeks. De tocht over de Atlantische Oceaan is weliswaar veel gevaarlijker dan die over de Middellandse Zee, maar migranten kunnen vanuit eigen land in een kano stappen richting Europa. Vanuit de Mauritaanse stad Nouadhibou, traditioneel een van de populairste vertrekhavens, is het achthonderd kilometer naar Tenerife of Las Palmas. En vanaf de Gambiaanse kust is de oversteek zestienhonderd kilometer.

Volgens de Spaanse commissie voor vluchtelingenhulp cear komt een op de twintig migranten om het leven op deze route. Maar de jongste cijfers suggereren dat deze schatting aan de lage kant is. In de eerste drie weken van augustus bereikten 359 bootvluchtelingen de Canarische Eilanden. In dezelfde periode werden 127 doden en vermisten geteld. En niemand weet hoeveel kano’s en vissersboten vergaan zonder ooit opgemerkt te worden.

Intussen schiet de opvang op de Spaanse archipel zwaar tekort. De centra raken overvol. ‘De situatie is heel zorgwekkend’, zeggen hulpverleners van het Rode Kruis. En een nieuwe piek staat voor de deur, want september is de maand met een kalme oceaan.

Het aantal in 2020 getelde doden en vermisten op de Middellandse Zee was deze week volgens het Missing Migrants Project (IOM): 558. Op de Canarische route zijn 202 mensen omgekomen