Misschien komt het ook een beetje door die vulkaan op La Palma, maar een jaar na de onmenselijke toestanden bij de opvang van migranten op de Canarische Eilanden is het nu opmerkelijk stil rond de bootvluchtelingen op de Atlantische route. En dat terwijl het aantal West-Afrikanen dat erin slaagde de Spaanse archipel te bereiken dit jaar meer dan verdubbeld is vergeleken met dezelfde periode in 2020.

Dat was niet de bedoeling. In elk geval niet van Spanje en de Europese Unie. Toch is de situatie volledig onder controle. Dat beweerde de Spaanse minister Fernando Grande-Marlaska van Binnenlandse Zaken tenminste bij de aanvang van de top met zijn Europese vakbroeders vorige week. Op de vergadering in Luxemburg zou het juist gaan over de toestand op de migratieroutes naar Europa.

‘De migratiestromen naar de Canarische archipel zijn gegroeid’, erkende Grande-Marlaska. ‘Maar niet in een belangrijke mate. We hebben ze onder controle.’ Vorig najaar zei Marlaska nog dat Spanje de stroom bootvluchtelingen op deze route met vijftig procent zou terugbrengen.

Volgens de minister houdt Spanje in samenwerking met de herkomst- en doorreislanden in West-Afrika veertig procent van de potentiële vertrekkers tegen. Onduidelijk is hoe hij aan dat cijfer komt. Zou Mohamed D. onder dit percentage vallen? De dertigjarige computerspecialist uit Senegal deed vorig najaar twee vergeefse pogingen om de Canarische Eilanden te bereiken. Eenmaal werd zijn boot onderschept door de Senegalese kustwacht, bij de tweede poging ontsnapte hij aan de verdrinkingsdood voor de kust van Mauritanië. Telt Marlaska hem twee keer? En hoeveel tegengehouden vertrekkers zien definitief af van migratie?

Onlangs kreeg ik een appje van Mohamed. Hij zit nu in Layoune in de Westelijke Sahara. Gevlucht uit Senegal na anonieme doodsbedreigingen per telefoon. Hij had de Senegalese regering en haar migratiebeleid zwartgemaakt tegenover buitenlandse journalisten, klonk het. Eerst nam Mohamed de dreigementen niet zo serieus. Maar de stem aan de andere kant bleek veel van hem te weten. Toen de telefoontjes bleven aanhouden, twijfelde hij niet langer: dit was de stem van het regime van Macky Sall, de steeds impopulairdere president van Senegal.

Mohamed heeft nu nog meer reden om naar Europa te willen. Alleen kost de oversteek tweeduizend euro, vijfmaal zo duur als vanuit Senegal.


Het aantal in 2021 getelde doden en vermisten op de Middellandse Zee volgens het Missing Migrants Project (IOM): 1445