De Chinese propaganda ‘ontdekt’ westers nepnieuws

Peking – Voor Nederlandse correspondenten hadden de Chinese autoriteiten tot nu toe geen speciale belangstelling. Natuurlijk, ook wij werden soms hinderlijk gevolgd of ruw weggestuurd, of ze pakten ons de foto’s af. Ook wij werden midden in een reportage wel eens meegenomen voor een verhoor, waarna we schriftelijk onze excuses moesten aanbieden omdat we het Chinese volk zouden hebben beledigd. En ook onze Chinese nieuwsassistenten werden soms door de politie op de lunch genood voor een gesprek over hun werkgever. Maar over het algemeen was Nederland voor de Chinezen te onbelangrijk om aan zijn correspondenten meer dan routineaandacht te besteden. De Chinese aandacht voor de zaak rond de ontslagen NRC-correspondent Oscar Garschagen gaat dan ook de routine ver te buiten.

Alle Chinese propagandakanonnen, zoals persbureau Xinhua, de partijspreekbuis Volksdagblad en zijn hypernationalistische dochter Global Times, berichtten hoe Garschagens Chinese assistent hem beschuldigde van vergrijpen tegen de journalistieke ethiek. Ook het verdere verloop van de zaak werd in China gedetailleerd gemeld: hoe Garschagen aanvankelijk de bal terugspeelde en de hoofdredactie van de NRC voor hem in de bres sprong, en hoe hij na intern onderzoek van de krant erkende dat hij op sommige punten fout had gezeten. Het Volksdagblad en Xinhua vatten Garschagens journalistieke activiteiten samen als ‘het verzinnen van nieuws’. Global Times liet een hoogleraar van de Communicatie Universiteit van China beweren dat de correspondent voor de rechter kan worden gesleept wegens het ‘verzinnen van nepnieuws dat negatieve stereotypen over China voedt’. Een andere hoogleraar journalistiek sprak van het schenden van ‘fundamentele journalistieke ethiek’, waaraan hij toevoegde dat Garschagen crimineel kan worden vervolgd als zijn ‘nepnieuws’ heeft geleid tot materiële schade of als hij er zelf voordeel uit heeft gehaald.

Vanwaar de buitenproportionele gretigheid waarmee de Chinese pers zich op deze naar Chinese begrippen futiele zaak heeft gestort? Bezorgdheid om de journalistieke integriteit kan moeilijk de drijfveer zijn geweest in een land waar de media tot taak hebben de lof van de partij te zingen, de censuur ongekende diepten heeft bereikt, kritische analyses en interviews vrijwel ontbreken en menig ‘journalist’ zwijggeld eist om netelige feiten niet te publiceren. Het doorslaggevende motief om de Nederlandse journalist aan het kruis te nagelen was het simpele feit dat zijn zaak uitstekend het Chinese propagandadoel diende: zie je wel dat westerse journalisten leugens over China verspreiden!