De Chinese regering zal geen krimp geven

Peking – Als zelfs de centrale overheid zich zou moeten houden aan ordinaire wetten, dan is de Apocalyps nabij. Dat wordt volgens waarnemers de boodschap op de jaarlijkse vergadering van de partijtop in de badplaats Beidaihe die nu ongeveer van start gaat. Constitutionalisme – het idee dat ook een regering onderworpen is aan wetten – betekent gewoonweg het einde van het socialisme. Dat resulteert in een implosie die het land tientallen jaren in chaos zal storten.

Het Volksdagblad vuurde vorige week dit salvo af op een ieder die hoopt dat het land zo langzamerhand van z’n autoritaire grondvesten schuift en vanzelf transformeert in zoiets als een rechtsstaat. Want in dat onfortuinlijke geval, waarschuwt de krant, is het wellicht verstandig naar het einde van de Sovjet-Unie te kijken, ‘waar nieuwe oligarchen de staatseigendommen plunderden; de bevolking de straat op stroomde vanwege voedseltekorten; en veteranen hun medailles moesten verkopen voor brood’.

Een kribbig oude-mannencommentaar dat aanvankelijk nauwelijks aandacht trok. Maar toen staatspersbureau Xinhua het opvallend genoeg overnam en perswebsites daartoe zelfs de opdracht kregen, werd plotseling duidelijk dat het de centrale regering zelf was die vanachter de coulissen een chagrijnig punt wilde maken. En wel dat ze inderdaad helemaal niet van plan is om ook in de toekomst maar een democratische krimp te geven, en dat de nieuwe president en partijleider Xi Jinping al net zo conservatief is als zijn voorgangers. Hervormingsgezinden die op iets anders hopen zijn volgens Peking gewoonweg naïeve dromers.

Nu is dat voor China zelf waarschijnlijk niet echt schokkend. Want dat er echt heel veel democratisch heil van Xi Jinping te verwachten valt gelooft hier haast niemand. Maar de kille boodschap heeft voor het buitenland wellicht meer nut. Want ondanks alle aanwijzingen voor het tegendeel geloven nog steeds veel buitenlandse waarnemers dat de president diep in zijn hart wel degelijk een heuse hervormer is. Mogelijk zelfs een Chinese Gorbatsjov. ‘In werkelijkheid is Xi Jinping gewoon een echte ­Culturele-Revolutie-jongen’, zegt He Weifang, China’s meest uitgesproken constitutionele rechtsgeleerde. ‘Sterker nog: wat dat betreft lijdt hij aan het Stockholm-syndroom. We hoeven helemaal niets van hem te verwachten.’