De Chinese zelfkritiek is weer in ere hersteld

Beijing – Xi Jinping heeft een maoïstische gewoonte geherintroduceerd: openbare zelfkritiek. Tijdens de Culturele Revolutie waren vermeende contrarevolutionairen gedwongen in ‘strijdbijeenkomsten’ zichzelf door het slijk te halen en zich te laten bespotten en mishandelen. Onder Xi vindt de zelfvernedering plaats op tv of internet.

Gescript en geënsceneerd: Achter de schermen van China’s gedwongen tv-bekentenissen is de titel van een net verschenen rapport van Safeguard Defenders. 45 gevallen zijn onderzocht van mensen die zichzelf voor de camera hebben uitgeroepen tot een schande voor partij en land. Het waren mensenrechtenadvocaten, journalisten en anderen die ongewenste activiteiten werden aangewreven, zoals pleidooien voor de Oeigoerse cultuur, marihuanagebruik of verkoop van roddelboeken over Xi. Sommigen waren niet gearresteerd, maar ontvoerd, geen van allen hadden ze voor ze opdoken een proces gehad. Degenen die daarna zijn vrijgelaten hebben bevestigd dat ze bedreigd en gemarteld zijn. De door de politie opgestelde tekst van de bekentenissen moesten ze uit hun hoofd leren. Politiemensen en tv-journalisten gaven aanwijzingen over de presentatie, huilen inbegrepen.

Sinds Xi alle macht naar zich toe heeft getrokken, heeft de gedwongen gelijkschakeling paranoïde trekjes. In april zijn vier populaire nieuwsapps weggehaald uit de winkels wegens hun ‘vulgaire inhoud’ en overtreding van ‘socialistische kernwaarden’. Het zwaarst getroffen werd technologiebedrijf Bytedance. De zevenhonderd miljoen gebruikers klikten vooral het nieuwsplatform en de app ‘Speelse Sketches’ aan. Deze populaire grappen-en-grollen-site is definitief gesloten. Officieel vanwege de ‘vulgaire inhoud’, in werkelijkheid omdat miljoenen jonge fans zich als een grote familie voelden, met eigen codes, eigen gedragingen, gezamenlijke activiteiten en zelfs sociale acties. De Communistische Partij haat initiatieven van onderaf.

Eigenaar Zhang Yiming is ‘vervuld van schuld en wroeging’, zo bekende hij op Weibo, de Chinese Twitter, dat hij niet de ‘correcte sturing van de partij’ en de door haar voorgeschreven ‘positieve energie’ had verbreid. Zijn bedrijf had niet begrepen dat ‘technologie geleid moet worden door socialistische kernwaarden’. De fans van de nu verboden app hebben op veel plaatsen geprotesteerd met claxonconcerten, knipperlichtsignalen, liederen en allerlei ludieke acties. De politie doet wat ze kan om de protesten van de digitale generatie de kop in te drukken.