Per 1 mei, als toerist

De Chinezen komen

Vorige maand tekenden twaalf EU-landen een overeenkomst met China om het toeristen makkelijker te maken Europa te bezoeken. Op 1 mei is het zo ver. Door de «goedgekeurde bestemmingstatus» zullen miljoenen Chinezen deze kant op komen.

In Amsterdam zijn al shops met Chinese teksten. Slim, die winkeliers. Ze lopen vooruit op de komende revolutie in het wereld toerisme: een massale vakantie-exodus uit het Rijk van het Midden naar Europa.

Vanaf 1 mei, de Dag van de Arbeid die in China de eerste dag is van een vakantieweek, gaan Nederland en elf andere EU-landen open voor de voorhoede van een vreedzame invasie vanuit China. Deze groepstoeristen kunnen veel vervuiling brengen. Chinezen zijn nu eenmaal gewend de openbare ruimte te gebruiken als vuilnisbak. Maar de invasie kan ook een culturele toenadering teweegbrengen als nooit tevoren.

De Chinese keizers hebben het nooit prettig gevonden als hun onderdanen het land verlieten. Dat kwam immers neer op een vorm van hoog verraad aan land, natie en vorst, die praktisch nog altijd een drie-eenheid vormen. Desondanks zijn de Chinezen, vooral bewoners van de oost- en zuidkust, massaal weggetrokken, op eigen houtje, als koelies of als verstekelingen. Die economische migratie heeft geleid tot China towns in de halve wereld en tot grote Chinese gemeenschappen in Zuidoost-Azië (dat dan ook Indo-China ging heten), Nederlands-Indië en Peru, en later ook de Verenigde Staten, Europa en Australië. De Chinese diaspora omvat zo’n 55 miljoen mensen.

Onder Mao werd het praktisch onmogelijk China te verlaten. Het door de Grote Stuurman ingevoerde hukou-stelsel (een hukou is een soort binnenlands paspoort) bond de mensen aan hun geboortegrond. Een doorsnee dorpeling kwam zijn dorp niet uit. Behalve fysiek kwam hij ook virtueel niet buiten de deur, want alle media waren varianten op de zelfde patriottische partijpropaganda. Om be smetting van de Chinese revolutionaire ziel te voorkomen, brachten de autoriteiten de weinige buitenlandse gasten onder in afgesloten compounds of speciale vreemdelingenhotels.

Nog steeds zijn de meeste dorpelingen honkvast. Maar in het hukou-systeem is de klad gekomen. Miljoenen boeren zijn naar de steden getrokken. En daar laten steeds meer mensen het breed hangen. Ze hebben een mooie flat en een auto, hun enig kind zit op een particuliere school, de rijksten zijn al lid van een golfclub, en misschien gaan ze straks een jacht kopen. Dankzij hun geld en connecties is reizen voor hen geen probleem.

Onder deze bovenlaag bevindt zich een snel uitdijende middenklasse, en ook die wil onderhand wel eens wat van de wereld zien. Aan de top van de staat is de keizer allang vervangen door de communistische partij, en het maoïstische controlesysteem is niet meer wat het geweest is, maar de angst voor hoogverraad zit er nog altijd in. Daarom moeten aspirant-reizigers een gepeperde borgsom storten, die hen ervan moet weerhouden hun toeristenvisum te laten verlopen en in het vakantieland te blijven. En daarom kun je als Chinese toerist alleen naar landen reizen waaraan de regering in Peking de «goedgekeurde bestemmingstatus» heeft verleend. Een felbegeerde goedkeuring, vanwege zowel de aantallen van Chinese toeristengroepen als hun uitgavenniveau.

De eerste landen die deze status kregen waren de landen in de regio zelf. Later kwamen ook Australië en Nieuw-Zeeland erbij. Vorig jaar kon Duitsland de verleiding van de Chinese toeristendollars niet langer weerstaan hoewel het daarmee de afspraken van Schengen schond. Theoretisch mochten de Chinese toeristengroepen de andere Schengen-landen niet in, maar dat was oncontroleerbaar. Daarbij kon iedere Chinese toerist die per se rechtstreeks naar bijvoorbeeld Nederland wilde reizen, makkelijk een businessvisum krijgen. Het reisbureau in China arrangeerde daartoe in Amsterdam een business meeting, die vervolgens niet doorging omdat de deelnemers op de Walletjes of in een diamantzaak zaten.

Die farce is nu afgelopen. Vorige maand tekenden twaalf EU-landen (alleen Engeland, Ierland en Denemarken niet) met China een overeenkomst waarvan per 1 mei de uitvoering begint. Via een select aantal Chinese toeristenbureaus kunnen groepen van minimaal vijf personen bij een EU-land visa aanvragen. In de meivakantie zullen de eerste Chinezen volgens het nieuwe systeem door Europa komen bliksemen met een snelheid van één land per dag. Kosten: negenhonderd tot tweeduizend euro. Die prijzen gaan met de groeiende concurrentie zeker naar beneden. Chinese mensenhandelaren vragen voor een illegale oversteek al gauw tien tot twintig keer zoveel.

Vorig jaar vlogen twintig miljoen Chinese toeristen naar het buitenland, bijna 22 procent meer dan het jaar tevoren. Nog geen miljoen van hen bezochten Europa. Als in 2020 China de belangrijkste toeristen bestemming van de wereld is geworden, zullen honderd miljoen Chinezen naar het buitenland reizen. Europa doet zijn best om een zo groot mogelijk deel van deze buit binnen te halen. Op China’s eerste internationale reisbeurs, vorige maand in Shanghai, verspreidden de Europese exposanten informatiemateriaal in het Chinees. Nederland licht Chinese toeristenbureaus voor over de vaderlandse geneugten, diverse Europese landen zetten toeristenwervingskantoren op in China.

De EU had in het akkoord met Peking graag de terugzending van illegale Chinezen willen opnemen. Maar China wil de land verraders niet hebben, en Europa is zo tuk op de Chinese toeristen dat het geen eisen kan stellen.