De corrupte macht van Walmart in Mexico

Mexico-stad – Wie ’s morgens een supermarkt van Walmart binnenstapt, waant zich vaak in het clubhuis van een sekte.

Het personeel vormt hand in hand een kring, zingt opwekkende liedjes en sluit het samenzijn af met een luide yell. En dan weer allemaal superblij aan het werk. Maar net als bij veel echte sektes ligt achter die opgeruimde-gelukkige-arbeider-sfeer een aanzienlijk minder idyllische wereld. Zo blijkt het Amerikaanse concern voor zo’n twintig miljoen euro aan steekpenningen aan Mexicaanse ambtenaren te hebben betaald.

Het schandaal barstte los na beschuldigingen van een voormalig advocaat van het concern in The New York Times. Volgens de man dienden de steekpenningen ‘om bestemmingsplannen gewijzigd te krijgen, milieubezwaren onder tafel te vegen en vergunningen die normaal maanden op zich laten wachten in luttele dagen af te laten komen’. De bedoeling was zo snel nieuwe vestigingen uit de grond te stampen dat de concurrentie geen tijd had om te reageren. Alle concurrenten balanceerden vorig jaar op de rand van het faillissement, maar het ging Walmart almaar voor de wind. Dat vond niemand verdacht.

De Amerikaanse gigant heeft 2106 supermarkten in Mexico (en in eigen land ruim vierduizend). Alleen al in 2011 opende Walmart in Mexico bijna 450 nieuwe vestigingen. Behalve van het eigen merk is Walmart ook eigenaar van de ketens Aurera, Superama en groothandels­keten Sam’s Club. Dit jaar hoopt Walmart nog eens 450 zaken te openen.

De klokkenluidende advocaat heeft tegenover The New York Times namen genoemd van burgemeesters, wethouders, raadsleden en ambtenaren van ministeries ‘in alle uithoeken van Mexico’. De betaling geschiedde op de klassieke wijze van enveloppen met inhoud.

De Mexicaanse centrale overheid haastte zich te melden dat er geen federale ambtenaren zijn omgekocht en dat zij niets van de praktijken wist. Maar het ministerie van Milieu gaf bijvoorbeeld toestemming voor de bouw van een Walmart in een beschermd natuurgebied in de badplaats Playa del Carmen, waarvoor dertigduizend vierkante meter laag oerwoud werd gekapt. En er mocht een super komen aan de voet van de beroemde piramides van Teotihuacán. En op een plaats waar volgens het bestemmingsplan een ziekenhuis zou worden gebouwd. En op vele andere ‘omstreden’ plaatsen. Het hoofdkantoor in de VS zou uitstekend op de hoogte zijn van de omkooppraktijken. Maar een onderzoek werd haastig afgesloten uit angst dat de beurs negatief zou reageren op onthullingen. Dat klopt: direct na het losbarsten van het omkoopschandaal kelderden de aandelen van de supergroeier.