De Democraten zoeken troost in legale wiet

New York – Op 8 november werden in 35 staten de kiesbiljetten vergezeld van honderden ballot initiatives, die kiezers de kans gaven zich uit te spreken over specifieke kwesties, van de legalisatie van wiet tot de introductie van gratis gezondheidszorg op staatsniveau.

Hoe verstrekkend deze minireferenda kunnen zijn bleek in 1978, toen kiezers in Californië middels Proposition 13 vastlegden dat voortaan voor elke belastingverhoging een tweederde meerderheid in beide vertegenwoordigende organen vereist was. Californië kampt sindsdien met chronische begrotingsproblemen, onder meer omdat de belastingen zelden worden verhoogd.

In datzelfde Californië, dat in grote meerderheid Clinton stemde, stond dit jaar onder meer Proposition 61 op de rol. Daarin werd voorgesteld dat zorginstellingen op staatsniveau, zoals het programma voor gehandicapten en armen (Medicaid), voortaan hetzelfde betalen voor medicijnen als het federale Department of Veterans Affairs. Die laatste instantie is een van de weinige overheidsinstanties die collectief over medicijnprijzen mag onderhandelen en betaalt derhalve volgens een recente analyse 42 procent minder voor medicijnen dan bijvoorbeeld Medicare, het overheidsprogramma voor senioren.

Proposition 61 werd weggestemd, onder meer onder invloed van een negatief stemadvies van enkele liberale groepen. Volgens de website The Intercept brachten die groepen dat advies naar buiten nadat ze flinke donaties van de lobbygroep Pharmaceutical Research and Manufacturers of America (PhRMA) hadden ontvangen. PhRMA had 109 miljoen dollar geworven bij hun leden, waaronder Pfizer en Merck, voor de No on Prop 61-campagne.

Een vergelijkbaar lot wachtte een voorstel voor gratis staatszorg (‘single-payer’) in Colorado: hoewel het voorstel een half jaar terug op een meerderheid van de kiezers kon rekenen, werd het op Election Day afgewezen. Ditmaal kwam het verzet van de zorgverzekeraars en farmaceutische bedrijven, die de staat maandenlang met negatieve advertenties hadden bestookt. Daarin werd gewaarschuwd voor de desastreuze gevolgen van single-payer-zorg voor de economie. En voor ‘socialisme’, uiteraard.

Voorstellen voor de legalisering van wiet waren daarentegen wel overweldigend succesvol. 29 staten staan inmiddels het gebruik van cannabis toe om medische reden, acht staten staan het ook toe voor recreatief gebruik. Daartoe behoort ook Californië, dat tevens de huidige gevangenisstraffen voor wietrokers tenietdeed.