Arabische ‹Idols› ontzet Libanon

De dikke dijen van Diana

De Arabische wereld is in de ban van reality-tv. In Beiroet moest het leger rellen bedwingen na de halve finale van ‹Idols›. Door Libanon gonzen verhalen dat er politieke spelletjes zijn gespeeld.

BEIROET — Als je de laatste tijd op zondagavond door de straten van Beiroet liep, was daar vrijwel niemand te bekennen. Binnen stond de televisie aan en door de open ramen klonk traditionele Arabische muziek. Niet alleen in Beiroet, maar in de hele Arabische wereld heeft de zondagavond de afgelopen maanden in het teken gestaan van Superstar, de Arabische versie van het televisieprogramma Idols. Taxichauffeurs praten over niets anders meer en in shoarmatenten en koffiehuizen kijkt iedereen ernaar. Het Midden-Oosten is in de ban van reality-tv.

Superstar is in principe hetzelfde als het Nederlandse Idols. Het grootste verschil is dat bij Superstar deelnemers uit dertien verschillende Arabische landen meedoen. «We hebben maar een paar kleine dingen moeten aanpassen. Voornamelijk het bitse gedrag van de jury. De juryleden zijn hier een stuk vriendelijker, want dat vinden de kijkers prettig», zegt Christine Jammal, de producer.

Het enthousiaste studiopubliek is tijdens de show moeilijk in toom te houden. Met posters van hun favoriete deelnemer tussen de tanden geklemd om toch vooral maar constant mee te kunnen klappen, dansen ze op de muziek. De deelnemers kiezen tradi tionele nummers, die soms wel tien minuten duren. Er moet in het Arabisch gezongen worden, en een twintigkoppig orkest begeleidt de jonge, perfect geklede en opgemaakte supersterren. Statig prijken ze op het podium, want een Arabische ster danst niet veel. Zo nu en dan gaat er een arm elegant zwaaiend de lucht in of krijgt het publiek een glimlachje toegeworpen, maar daar blijft het bij. De audities, die op verschillende plaatsen in het Midden-Oosten werden gehouden, trokken vijftienduizend aspirant-supersterren. Niet iedereen had even veel talent, dat bleek wel uit de bloopers die elke week werden uitgezonden. Uiteindelijk werden twaalf kandidaten uitgekozen, waarna het aan de kijker was om elke week één deelnemer weg te stemmen. Dat is de succesformule van Superstar: de eindverantwoordelijkheid ligt bij de kijker. Door te bellen, te sms’en of op de website een stem uit te brengen, bepaalden miljoenen mensen in het Midden-Oosten wie er nog een weekje blijven mocht.

Wekenlang was er een favoriet: Melhem Zein, een charmante 21-jarige Libanees met kuiltjes in zijn wangen, stal de harten van zowel de mannelijke als de vrouwelijke kijkers. Tijdens de opnamen kreeg zelfs de regisseur het joelende publiek niet stil als Melhem op het podium verscheen. Door zijn prachtige stem en zijn charisma was duidelijk dat hij in elk geval de finale moest gaan halen. Hoewel de Jordaanse Diana Karazoun (19) ook nog in de race was, stemden zelfs veel landgenoten niet op haar. «Melhem gaat winnen», zei de Jordaanse muzikant Rasmi Ajram twee weken geleden in Amman. «Diana heeft wel een goede stem, maar ze ziet er gewoon niet uit als een superstar. Een ware ster moet er goed uitzien», vervolgde hij, doelend op Diana’s «onmogelijke» figuur.

Maar tijdens de halve finale gebeurde er iets wat niemand had kunnen dromen. Maandagavond, live, werd Melhem weggestemd. De gevolgen waren niet te overzien. Het publiek stormde van de tribunes af en ging de jury en de finalisten te lijf. Het Libanese leger moest eraan te pas komen; vier fans belandden met verwondingen in het ziekenhuis. Melhems moeder en de Syrische finaliste vielen flauw. Ook zij werden per ambulance naar het ziekenhuis afgevoerd.

De twee moeizaam lachende presentatoren wisten zich geen raad en Superstar werd een half uur te vroeg afgebroken. Medewerkers van Future Television — eigendom van Rafiq Hariri, de minister-president van Libanon — werden achterna gezeten door boze Melhem-fans. De twee finalisten verzetten sindsdien geen stap meer zonder bodyguard. «Met ons bloed en onze zielen offeren wij ons voor jou op, Melhem!» schalden boze fans buiten de studio, met gigantische Melhem-posters in de hand.

De week na het drama vonden op verschillende plaatsen in Libanon demonstraties plaats. Een zwaar teleurgestelde Melhem werd voor allerlei talkshows uitgenodigd. Urenlang werd over zijn verlies gediscus sieerd. «Het is een politiek spelletje, en daardoor heeft hij verloren», gonsde het door het land. Het Superstar-drama roept bij de Libanese bevolking meer reacties op dan de Israëlische aanvallen in het zuiden van het land, de voortdurende elektriciteitsstoornissen of de erbarmelijke economische situatie. Libanon is woedend en de bevolking houdt er vele complottheorieën op na.

Het was Syrië dat politieke druk heeft uitgeoefend op Future Television, zeggen veel Libanezen. «Het is gewoon niet leuk meer om spelletjes met Syriërs te spelen, want ze zijn zó kinderachtig. Ze kunnen niet tegen hun verlies en zeker niet als het om Libanon gaat», zei verpleegster Caroline vorige week. De Libanese krant As Safir schreef dat de Jordaanse koning persoonlijk druk heeft uitgeoefend op Future Television om Diana te laten winnen. Hij zou de soldaten van het Jordaanse leger stuk voor stuk hebben bevolen op haar te stemmen. Honderden andere theorieën worden dag in, dag uit bediscus sieerd in winkels, onder vrienden en met taxichauffeurs.

Men zegt dat het probleem was dat in de 24 uur dat er gestemd kon worden in Libanon geen verbinding mogelijk was met de Superstar-website en dat sms’en en bellen ook niet of nauwelijks lukten. Dus kon Libanon niet op de geliefde Melhem stemmen. Maar Future Television zegt dat er niets aan de hand was en dat het proces eerlijk is verlopen. «Hij heeft gewoon verloren», houdt producer Christine stug vol. «Dat is het spel en hij moet het maar accepteren.» Frappant is overigens dat de precieze uitslagen van de stemming niet bekendgemaakt mogen worden tot na de finale.

In Syrië en Jordanië werden op grote schaal fanclubs opgericht toen duidelijk werd dat de Jordaanse Diana en de Syrische Rouweida Atieh (20) in de finale zaten. Op universiteiten en scholen werden flyers uitgedeeld en grote bedrijven zetten kostbare reclamecampagnes op. Overal in Amman en Damascus werden billboards opgehangen van de twee jonge sterren; de Syriërs en de Jordaniërs konden even aan niets anders denken. «Kijk, dat soort dingen doen Libanezen niet», zegt Maya Ghandour, een Libanese journaliste. «We hebben hier geen fanclubs voor Melhem en iedereen ging er gewoon maar vanuit dat hij ook zonder wel zou winnen.»

Tijdens de streng beveiligde finale met talloze vips en over elkaar heen vallende journalisten spande het erom. Rouweida met haar karamelkleurige huid, haar goede figuur en haar professionele uitstraling was op het eerste gezicht de ideale kandidaat voor het contract met Warner Music dat een cd en een videoclip met de win nares zal opnemen. Statig en steeds zelfverzekerder zong ze de afgelopen 21 weken talloze nummers. Maar tot ieders verbazing koos 52 procent van de ruim vier miljoen stemmers uiteindelijk voor Diana. Blijkbaar vormden Diana’s dikke dijen toch geen echte belemmering in deze business waar uiterlijk juist zo belangrijk is.

Hoe het ook is gelopen, de twaalf kandidaten — drie meisjes en negen jongens — zijn door dit programma eigenlijk stuk voor stuk een superstar geworden. De media berichten voortdurend over ze, ze zijn bekend in het hele Midden-Oosten en worden voor vele evenementen uitgenodigd. Ze hebben tienduizenden fans, die snakken naar hun concerten, cd’s en videoclips. Ook zij die niet hebben gewonnen, zullen het in de komende tijd ongetwijfeld heel druk krijgen.