Commentaar

De dodelijke grens van Fort Europa

Het is al sinds de vroege jaren negentig aan de gang. En los van enkele incidentele pieken en dalen in de statistieken neemt het fenomeen al sinds die tijd gestaag in omvang toe. Politici uit de hele Europese Unie beloven telkens als de media er aandacht aan besteden plechtig een eensgezinde, vastberaden, humane maar efficiënte aanpak.

Medium par402013

Het ene na het andere masterplan komt uit de koker van de Europese Commissie gerold.

We hebben het over ‘illegale migratie’. U weet wel: gammele bootjes vol ‘gelukszoekers’ en grote groepen migranten die soms letterlijk aan ‘onze’ poorten rammelen.

En, je moet het de Europese beleidsmakers nageven: ze zitten niet stil. In 2006 en in 2011 stelde de Commissie agentschappen in, die samen ruim honderd miljoen euro per jaar uitgeven aan grensbewaking (Frontex) en opvang van asielzoekers (EASO). Italië heeft sinds vorige zomer haar eigen ‘Taskforce Mediterranean’, waar per maand zeven miljoen euro naartoe gaat.

En dan is er nog de surveillancetechnologie die speciaal voor de bewaking van onze grenzen ontwikkeld is. Vorig jaar zomer stemde het Europees Parlement in met Eurosur: een ‘systeem der systemen’ dat de lidstaten volgens de meest conservatieve schattingen een kleine vierhonderd miljoen euro kost. Volgens andere bronnen schrijft Europa de komende tien jaar overigens een kleine negenhonderd miljoen euro af.

En dan zijn we er nog niet.

Er vloeien nog eens honderden miljoenen naar onze buurlanden, in ruil voor hun medewerking bij het tegenhouden van migranten.

Telt u mee? Alles bij elkaar opgeteld gaat er al gauw zo’n miljard euro in ‘grensmanagement’ zitten. Per jaar.

En, hebben al die euro’s het beoogde effect?

Niet echt. Dit voorjaar bereikte de stroom van migranten die in gammele bootjes de Middellandse Zee oversteken een hoogtepunt. Tegenover 2500 vorig jaar kwamen nu al meer dan twintigduizend migranten aan. En dat zijn er bijna net zo veel als die er in de afgelopen 25 jaar op de bodem van de Middellandse Zee beland zijn. Althans, dat zijn degenen waarvan we het weten. Niemand kent de namen van degenen die nergens aangespoeld zijn,

En dat is niet het enige ongewenste neveneffect van Europa’s grenspolitiek.

Het beleid drijft migranten in de armen van precies de mensensmokkelaars die Europa zegt te willen aanpakken. Want naarmate we onze grenzen beter bewaken worden de routes van migranten alleen maar riskanter. En als de ene grens ‘verzegeld’ is, zoals die in Griekenland, opent zich even verder in Bulgarije een nieuwe.

Eb en vloed in de stroom van migranten op weg naar Europa worden niet door pullfactoren, maar door pushfactoren beïnvloed. Het is simpelweg veel te onrustig in de regio’s over de grenzen van ons continent. Syrië, Somalië en Eritrea: men verkiest het ruime sop boven het nauwe leven.

En toch zwijgen politici zelfs in campagnetijd in alle talen die de Unie rijk is. Het probleem wordt consequent neergezet als een probleem zonder oplossing, oftewel een tragedie. ‘Wie een gewilde grens bewaakt, móet wel mensenrechten schenden’, is de onuitgesproken pragmatische premisse van Europa’s grenspolitiek. We moeten wel.

Terwijl: die alternatieven zijn er wel degelijk. Ze zijn eenvoudig te implementeren en ook nog eens spotgoedkoop. Vergroot het aantal legale manieren om in Europa asiel aan te vragen of door middel van arbeid een bestaan op te bouwen, en de problemen waar Europa zich nu mee geconfronteerd ziet verdwijnen als sneeuw voor de zon.

Illegale migratie kan het best worden bestreden door legale migratie gemakkelijker toegankelijk te maken.

Maar dit is de ongemakkelijke waarheid die boven de discussie zweeft: er is te weinig politieke wil voor zo’n besluit. Miljonairs en whizzkids kunnen rekenen op een rode loper, maar bent u uit Homs komen lopen met uw gezin? Drijf dan maar terug.


Lees deze week in De Groene het volledige verhaal van Karel Smouter: Streng maar rechtvaardig laten verdrinken.

Beeld: Een boot afkomstig uit Libië wordt zo’n 50 kilometer voor de kust van Lampedusa opgepikt door de Italiaanse kustwacht. Er waren 158 mensen aan boord uit meer dan tien verschillende Afrikaanse landen (Patrick Zachmann/HH).

Op 9 mei spreekt Karel Smouter over de buitengrenzen van Europa bij Humanity House in Den Haag. Toegang is gratis, wel even reserveren