Film

De dood is alledaags

FILM Bordertown

De Hollywoodacteur Martin Sheen, berucht vanwege zijn linkse politieke standpunten, heeft een korte, prachtige speech ongeveer halverwege de film Bordertown, waarin hij een klein rolletje als hoofdredacteur van een krant in Chicago heeft. Tegenover de ambitieuze journalist Lauren Adrian (Jennifer Lopez) zegt Sheen iets in de trant van: wees niet naïef, er bestaat geen nieuws en geen journalistiek en geen kranten meer, alleen maar multinationals gericht op het creëren en in stand houden van entertainment. Inderdaad, Bordertown, geregisseerd door Gregory Nava, een Amerikaan van Mexicaanse afkomst, is een politieke film die z’n best doet geëngageerd te zijn. Het probleem is dat de boeiende maatschappelijke achtergrond in botsing komt met de genrespecifieke thrillerelementen in de vertelling. Dat is jammer, want zo verwordt Bordertown tot precies datgene waar Martin Sheen voor waarschuwt: entertainment in plaats van echt engagement.

Sheen, die ooit Willard speelde in Apocalypse Now (1979) en daarna actief werd in de Amerikaanse vredesbeweging, heeft recht van spreken. Toen de Democratische Partij hem vorig jaar vroeg zich kandidaat te stellen voor de Senaat, reageerde hij met: ‘Ik ben simpelweg niet gekwalificeerd. You’re mistaking celebrity with credibility.’

Dat is ook het probleem met Bordertown: veel celebrity en weinig credibility. De feiten zijn bovendien allang bekend, opgetekend in journalistieke verhalen als het prijswinnende relaas van Max Blumenthal, dat het internetmagazine Salon.com in december 2003 publiceerde. In het stuk onderzoekt de auteur de moord op meer dan 325 jonge vrouwen in het Mexicaanse stadje Ciudad Juarez sinds de jaren negentig. Toen de NAFTA, het Noord-Amerikaanse vrijhandelsverdrag van 1994, het mogelijk maakte grote fabrieken in dit soort stadjes neer te zetten, gingen veel jonge vrouwen uit arme gebieden er werken – tegen betaling van tien dollar per dag. Honderden vrouwen verdwenen; ze vielen ten prooi aan mysterieuze moordenaars. Volgens Blumenthal waren ten minste negentig van de vermoorde vrouwen slachtoffer van een of meer seriemoordenaars.

In Bordertown onderzoekt journalist Adrian de verkrachting van en poging tot moord op een van die vrouwen. Jennifer Lopez’ rol in deze film is misschien nog het interessantst. Voordat Lopez een popster werd, was zij een echte actrice. En voordat ze bespottelijke films als de comedy Enough maakte, was ze uitstekend in films als Out of Sight (1998) van Steven Soderbergh en Oliver Stone’s ondergewaardeerde U Turn (1997). In Bordertown werkt Lopez’ ‘voorgeschiedenis’ op een vreemde manier in haar voordeel. Juist zij is geknipt voor de rol van Amerikaanse van Mexicaanse komaf op zoek naar spirituele verlossing in het land van haar ouders.

Die vindt ze, al is regisseur Nava dan allang het spoor bijster in zijn laveren tussen genre en engagement. Veel scènes in de film lijken uitsluitend gemaakt om de honger van de multiplexkijker naar thrillerconventies te stillen, bijvoorbeeld de scène waarin iemand probeert Lopez en Antonio Banderas, die de rol van een plaatselijke journalist vertolkt, dood te rijden. Een nietszeggende scène.

Sterke scènes daarentegen zijn die waarin het slachtoffer, Eva (een uitstekende Maya Zapata), gestalte geeft aan haar angst voor de moordenaar en voor haar eigen, deprimerende leefomgeving, waar de dood alledaags is. Op deze momenten lijkt het alsof Bordertown iets van integriteit krijgt, iets van echt engagement. Maar die momenten duren nooit lang. Nava komt maar niet los van de regels die het genre hem oplegt. Het is alsof continu door zijn hoofd raast: Bordertown moet vooral óók voor een groot publiek zijn. Een speelfilm. Entertainment.

Te zien vanaf 30 september