Berlijn – Welke demografische groep heeft de meeste invloed in Duitsland? Geheel onverwacht bevinden zich deze weken de twintigers in die positie. De twee politieke partijen waar zij bij de recente parlementsverkiezingen het meest op hebben gestemd, zijn nu beslissend voor de vorming van een nieuwe regering: de Groenen en de liberalen (fdp).

Eerst leek de verkiezingsuitslag van 26 september vooral een verlangen naar continuïteit uit te drukken. De nipte winst van de sociaal-democraat Olaf Scholz kan worden verklaard als keuze voor voortzetting van het beleid van de christen-democraat Angela Merkel: net als Merkel staat Scholz voor degelijkheid en niet te veel verandering. Scholz’ winst had aanwijsbaar een demografische achtergrond: in Duitsland maken kiezers boven de zestig jaar bijna veertig procent van het totaal uit. Die groep koos meer voor de spd’er dan voor zijn cdu-concurrent Laschet. Maar nu er een regering moet worden gevormd, zijn de machtsverhoudingen veranderd.

Scholz’ meest realistische optie op het bondskanselierschap is een coalitie tussen spd, fdp en Groenen en met deze partijen treedt een sterker verlangen naar verandering op de voorgrond dan in de verkiezingsstrijd het geval was. Dat de Groenen hun winst (14,8 procent) te danken hebben aan de jonge kiezer hadden de politicologen wel verwacht: het thema klimaat staat bij deze kiezers bovenaan. Maar de kleinere liberale fdp (11,8 procent) heeft precies evenveel jonge kiezers getrokken: beide kregen 23 procent van de kiezers onder de dertig. Dat is verrassend, want de fdp stond tot nu toe vooral bekend als partij van oudere heren met een ondernemersachtergrond. De partij leek de voorgaande verkiezingen alleen nog maar warm te worden voor ‘belastingverlaging’ en wees meer op het belang van de autoindustrie dan op dat van het klimaat.

Peilingen wijzen op opvallende overeenkomsten tussen de twee groepen. Beide willen legalisering van cannabis, onderwijsvernieuwing en vooral: meer digitalisering – een thema dat ze door Merkel verwaarloosd vinden. Zelfs klimaat blijkt voor fdp-jongeren van belang, al kiezen ze liever voor ‘economische innovatie’ en de Groenen eerder voor overheidsingrijpen.

Het zijn dit soort subtiele verschillen die bepalend zijn voor het verloop van de coalitievorming. De twintigers worden daarom nu in meer Duitse media geportretteerd dan de afgelopen jaren het geval was. Ineens blijken ze zomaar beslissend voor de toekomst te zijn.