De échte politieke politie blijft in Spanje buiten schot

Barcelona – Het was een groot schandaal in Spanje. ‘De Catalaanse politie probeerde bewijzen te vernietigen van illegale spionage, gericht tegen leiders van de Volkspartij’, riep tv-zender La Sexta. Niet alleen de conservatieven werden bespied. Ook andere partijen die tegen de onafhankelijkheid van Catalonië zijn werden zonder toestemming van de rechter in de gaten gehouden door de Mossos d’Esquadra, de big brother van de Catalaanse regering. Hetzelfde lot trof journalisten, advocaten en organisaties die niet gediend waren van de onafhankelijkheid. De Mossos zijn een politieke politie, klaagden oppositie en media. Een soort Gestapo.

Wat was er gebeurd? Op 26 oktober 2017, drie weken na het omstreden referendum en een dag voor de Catalaanse onafhankelijkheidsverklaring, reed een bestelwagen van de Mossos met 36 dozen vol documenten naar een vuilverbrandingsinstallatie. Een kordon van de Spaanse nationale politie stond ze op te wachten en nam de dozen in beslag. Meteen doken overal verhalen op over de inhoud ervan. Ze waren gebaseerd op lekken van de politie: een illegale, maar veel toegepaste – en zo goed als nooit vervolgde – praktijk in dit land.

De documenten toonden aan dat een geheime elite-eenheid van de Catalaanse politie zich bezighoudt met illegale spionage van de oppositie, zei internetkrant El Confidencial. Persbureau Efe noemde de namen van enkele afgeluisterde politici. Ook het dagblad El País, dat bekendstaat als kwaliteitskrant, nam de uitgelekte informatie zonder voorbehoud over.

Bijna anderhalf jaar later blijken de smeuïge verhalen over de ‘Catalaanse Gestapo’ uit de lucht gegrepen. Vorige week seponeerde de rechtbank in Barcelona de zaak tegen de Mossos. Niks vervolging of afluistering om politieke motieven; de documenten waren legaal, de informatie erin was legaal verkregen en ook de vernietiging van de papieren was volgens de normen – een routineklus waartoe alle politiekorpsen om veiligheidsredenen verplicht zijn.

Voor degenen die de hysterie hadden aangewakkerd was het geen reden om te rectificeren. De weinige Spaanse media die het vonnis meldden, deden dat heel discreet. Ditmaal geen schreeuwende koppen.

Toch is het idee van een politieke politie niet onrealistisch. De onlinekrant Público heeft met een schat aan documenten en audio’s aangetoond dat de voormalige minister van Binnenlandse Zaken Fernández Díaz een geheime brigade had opgezet om leiders van de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging zwart te maken door verzonnen politierapporten naar bepaalde media te lekken. Alleen zag de Spaanse justitie in dit geval geen reden voor een onderzoek.