De echtscheiding van Syrië en Hamas

Tel Aviv - Van je bondgenoten moet je het hebben. Terwijl president Bashar al-Assad de afgelopen jaren Hamas beschermde, laat die hem nu vallen als een baksteen. Tijdens het vrijdaggebed in de moskee in Caïro prees Hamas-leider Ismail Haniyeh het Syrische verzet, dat streeft naar vrijheid en democratie. De duizenden gelovigen beantwoordden zijn toespraak met: ‘Geen Hezbollah. Geen Iran. De Syrische revolutie is de Arabische revolutie.’

De echtscheiding van Syrië en Hamas zat er al maanden aan te komen. Hamas wilde niet meewerken aan pro-Assad-evenementen in de Palestijnse vluchtelingenkampen en de in ballingschap levende politieke leider Khaled Masjaal en zijn medewerkers lieten stilletjes hun hoofdkwartier uit Damascus verdwijnen. Hamas wil zijn populariteit onder de eigen Palestijnse bevolking, die de Syrische revolutie grotendeels steunt, niet op het spel zetten voor een Syrische dictator die de grotendeels soennitische bevolking van Syrië massaal vermoordt.
Iran vindt het niet leuk dat Hamas de relatie met de grootste bondgenoot heeft opgezegd. Het verandert het evenwicht in het Midden-Oosten. De Iraanse sjiieten moeten nu aan den lijve ondervinden wat anderen al hadden begrepen: dat de soennitische Hamas-partij, een nazaat van de Egyptische Moslimbroederschap, een opportunist is die een alliantie met Iran aanging om zich van een vaste stroom geld en wapens te verzekeren. ‘Iran zal ons nu niet meer op dezelfde, oude manier behandelen’, was de laconieke reactie van Hamas-leider Moussa Abu Marzouk in de Associated Press, duidend op het staken van de Iraanse steun. Maar Hamas lijkt zich daarover niet al te druk te maken. Het kan inmiddels bij andere overheden aankloppen: de Egyptische soennitische islamisten van de Moslimbroederschap, wier ster sinds de Arabische lente rijzende is.
De Hamas-koers is echter riskant. De Moslimbroederschap is nu te druk met het besturen van haar eigen complexe en onrustige gemeenschappen en daardoor niet de meest betrouwbare partner. In een confrontatie met Israël zal Hamas mogelijk niet op steun kunnen rekenen. Bovendien is het prijskaartje voor de steun van de broederschap de onderschrijving van haar geweldloze politieke strategie in plaats van de gewelddadige militaire politiek van Hamas. Het is de vraag of Hamas bereid is om een mainstream islamitische verzetsbeweging te worden.
De enige die zich momenteel in de handen wrijft, is Israël. Ook al hebben ze een gemeenschappelijk doel (de vernietiging van de staat Israël), zolang Iran, Hezbollah en Hamas verdeeld zijn, zijn ze minder gevaarlijk.