Menno Hurenkamp

De eerste klap

Ik heb mijn oudste zoon (3) twee keer geslagen. Eens per abuis, toen ik mikte op zijn luier voor een goedmoedige pets maar zijn rug raakte. Plus één keer op zijn blote kont toen-ie al een uur erg irritant was. Hij rende prompt jammerend onze tuin in waar vrienden aan tafel zaten: «Papa heeft me op mijn billen geslagen!» Een voor ons beiden vernederende hilariteit volgde. Of het door Donners wetgeving tegen de pedagogische tik daarbij blijft?

Trouw meldde zaterdag dat de boeken van de «kinderpsycholoog» James Dobson uit de handel gaan. Deze in Amerika zeer invloedrijke evangelist neemt keiharde lijfstraf als uitgangspunt voor de opvoeding. Ik kwam hem tegen bij een andere goeroe, George Lakoff, een linguïst, populair onder Amerikaans links. Om de strategie van de machtige Amerikaanse conservatieven te ontrafelen schetst Lakoff in Don’t Think Like an Elephant het «strenge-vader-gezin» als oerbeeld van hun politiek. Dobsons opvatting dat een stevig pak slaag de enige manier is om goed van kwaad te leren onderscheiden vormt het fundament van dit strenge vadergezin. Het drukt uit dat alleen door uitoefening van macht je mensen op het rechte pad kunt brengen en houden. Lakoff beschrijft hoe rechts Amerika miljarden investeerde in intellectuelen en denktanks met kant-en-klare tv-studio’s. Die allemaal te pas en te onpas over fatsoen en God beginnen. Zo kon in de afgelopen jaren – terwijl links nog bezig was óók voor privatisering te worden – de publieke opinie er succesvol van overtuigd worden dat het belangrijkste probleem tegenwoordig is dat mensen zich onfatsoenlijk gedragen.

Lakoff adviseert progressieven om duidelijk te maken dat zij óók waarden aanhangen, namelijk die van het «zorgende-ouders-gezin», waarin niet autoriteit maar vrijheid en respect centraal staan. Of dat genoeg is? In What Is the Matter in Kansas? beschrijft Thomas Frank hoe een Amerikaanse staat die geen enkel belang heeft bij de conservatieve politiek toch praktisch unaniem Republikeins stemt. Het is een onthutsend verhaal. De dorpen en steden in Kansas vervallen doordat multinationals naar believen komen en vooral gaan, de landbouw stort in door het ontstaan van grote vlees- en graanmonopolies. De regerende conservatieven stellen in weerwoord losjes dat tegenslag bij het leven hoort en niks met politiek te maken heeft. (Hoor de echo van Aart Jan de Geus: «Je baan verliezen is geen ramp.») Ondertussen gaan de conservatieven tekeer tegen Hollywood dat smerige films en arrogante sterren produceert en razen ze tegen «linkse idioten» die latte in plaats van all American coffee drinken. Waarden, geen werk. Zo slaagt rechts er volgens Frank in de gewone man te laten denken dat de jaren zestig de schuld van hun ellende zijn. En dus stemmen de gewone mensen allemaal op de partij die hun dorp afbreekt en die aan vervelende rijke sterren graag nóg een belastingvoordeeltje geeft.

In Nederland zullen radicalen van de El Tawheedmoskee of de conservatieve Edmund Burke Stichting elkaar makkelijk de harde hand reiken over het strenge-vader-gezin. Maar ondertussen verbiedt de geharnaste minister Donner (CDA) het slaan van kinderen. Tough guy Ahmed Aboutaleb (PvdA-wethouder te Amsterdam) vestigt zijn hoop voor de toekomst van de Nederlands-Marokkaanse jeugd op hun moeders. Wellicht vingeroefening voor een nieuwe regering, is deze hang naar het zorgende-ouders-gezin in ieder geval een weerwoord tegen de ondraaglijke lompheid van het extremisme.