Film - Nocturnal Animals

De ergste driften

Zo ‘hoog’ als de raamvertelling is in Tom Fords Nocturnal Animals, zo ‘laag’ is het binnenverhaal: een chique galeriehoudster in Los Angeles leest een roman waarin een gezin in Texas ten prooi valt aan moordenaars en verkrachters.

Medium film

Uiteindelijk komen deze twee narratieve werelden bij elkaar, met als climax een moment pijnlijk precies gespeeld door een actrice die laat zien hoe het voelt wanneer je in totale ontreddering de waarheid van een verspild leven onder ogen moet zien.

Ford, een Amerikaanse regisseur die ook bekend is als modeontwerper, maakte eerder het tamelijk gemiddelde A Single Man (2009) met Colin Firth in de hoofdrol. Elementen uit deze film, onder meer het idee van terugkijken op keuzes gemaakt in het verleden, keren terug in Nocturnal Animals, gebaseerd op de roman Tony and Susan (1993) van Austin Wright. Het verhaal begint met vreemde, hoog-conceptbeelden van dikke, naakte vrouwen die dansen als deel van een tentoonstelling in de galerie van Susan (Amy Adams). Hoe dit thematisch past wordt niet uitgelegd, behalve misschien als commentaar op de glimmende oppervlakkigheid van het soort leven dat Susan leidt. Emoties laat ze aanvankelijk weinig zien, zelfs niet wanneer blijkt dat haar echtgenoot haar bedriegt. Dat verandert wanneer ze een manuscript in de post ontvangt, geschreven door Edward (Jake Gyllenhaal). Ze begint met lezen en het effect is onmiddellijk: ze is in shock.

Stilistisch is de overgang tussen de twee narratieve ruimten een feest om te aanschouwen: beelden van de lezende Susan gekoppeld aan die van de nachtmerrie waarin het gezin in de roman belandt. De montage fungeert niet als naadloze koppeling tussen tijd en plek om een verhaal chronologisch te vertellen, maar als locatie van conflict. Die techniek wordt langzaam duidelijk; pas laat in de film weten we waarom Susan zo getroffen wordt door wat ze leest.

In het binnenverhaal – de gebeurtenissen in Texas – schittert Michael Shannon in de rol van agent Bobby Andes die het incident onderzoekt waarin het gezin van Tony (eveneens gespeeld door Gyllenhaal) ’s nachts op een verlaten deel van een snelweg wordt overvallen. De verwijzing naar dierlijkheid in de titel van de film is gepast. Wat we hier zien is ‘laag’, de ergste driften van de mens ontbloot in de beeldschone, hoog-contrastschakeringen van neo-noir. Onwillekeurig dringt de vergelijking zich op met die andere, nieuwe film die zich in West-Texas afspeelt: Hell or High Water. Maar dit zo bejubelde werk komt als een kasteelroman over vergeleken met Nocturnal Animals. Fords film ontsluit op wonderschone wijze de duistere werelden van de Texas-noir-romans van Jim Thompson en Cormac McCarthy, en brengt vooral ook de begintekst van Blood Simple van de gebroeders Coen in de herinnering: ‘This is Texas. Out here, you’re on your own.’

Wanneer Susan, in Los Angeles, de roman uit heeft, is de tragiek van haar leven compleet. En toch blijft de vraag open wat Ford, in het verlengde van auteur Wright, van ons wil met dit verhaal. Misschien werkt Nocturnal Animals op allerlei vlakken tegelijk in: als ‘bewijs’ dat ‘hoge’ en ‘lage’ culturele en sociologische werelden in elkaar overvloeien; als statement over de liefde; en vooral als viering van de wijze waarop fictie uiteindelijk werkt – een vorm voor het ontdekken van waarheden die we, als we eerlijk zijn, liever nooit willen kennen.


Nu te zien