De ETA in Spanje: hoe slechter hoe beter

Barcelona - Sommige mensen zijn zo gewend geraakt aan slecht nieuws dat ze het goede nieuws niet meer herkennen. In 2008 vermoordde de Baskische afscheidingsbeweging ETA vier personen, in 2009 drie en in maart 2010 was een Franse politieman het laatste dodelijke slachtoffer. Natuurlijk, dat zijn er vier plus drie plus één te veel. Maar er zijn jaren geweest waarin bloedige aanslagen aan de orde van de dag waren en de slachtoffers niet op de vingers van twintig handen te tellen waren. Het zou absurd zijn om zo'n afname van het zinloze bloedvergieten aan te merken als een verdienste van de ETA. Vrijwel niemand haalt het dan ook in zijn hoofd om hiervoor schouderklopjes uit te delen aan de afscheidingsbeweging. Maar even absurd is het om te ontkennen dat de situatie objectief verbeterd is. En dat doen verbazingwekkend veel mensen in Spanje.
Hun redenering heeft de charme van de eenvoud en is gebaseerd op een mengsel van waarheden, halve waarheden en leugens. Esteban González Pons van de Volkspartij vatte het begin deze week zo samen: ‘De ETA bestaat nog steeds, heeft de wapens niet ingeleverd. Het politieke verlengstuk van de terroristen heeft meer macht dan ooit, heeft toegang tot privé-gegevens van de burgers en geeft leiding aan de belastingdienst van de provincie Gipúzkoa en aan de lokale politie in San Sebastián.’ Dat klinkt heftig: we zijn verder van huis dan ooit. Maar is het ook waar?
Dat de ETA (nog) bestaat en over wapens beschikt, bestrijdt niemand. En het is waar dat de nieuwe partij Bildu, een coalitie van voorstanders van Baskische onafhankelijkheid die onomwonden het geweld van de ETA hebben veroordeeld, een spectaculair resultaat heeft behaald bij de lokale en provinciale verkiezingen van vorige maand. Feit is ook dat Bildu daardoor Gipúzkoa en San Sebastián gaat besturen. Maar zoiets heet gewoon democratie, iets wat in sommige kringen in dit land maar niet wil wennen. Is Bildu dan een verlengstuk van de ETA? Nee, zegt het grondwettelijke hof. Anders dan in een serie andere gevallen uit het recente verleden heeft de Spaanse justitie hier niet de geringste aanwijzing kunnen vinden die zo'n conclusie ondersteunt.
Intussen zijn de traditionele zomerfeesten in Baskenland en Navarra begonnen zonder het even traditionele straatgeweld van met de ETA sympathiserende jongeren. Misschien is dat nog wel het beste nieuws: de kweekvijver van nieuwe ETA-leden is aan het opdrogen. 'Onze strategie staat lijnrecht tegenover die van de ETA, zei ook de onbetwiste leider van de linkse onafhankelijkheidsbeweging Otegi deze week in de rechtszaal. De paradox is dat juist nu tien jaar cel tegen hem is geëist, wegens vermeende samenwerking met de ETA.