Commentaar: Normen en waarden

De fabel van de lieveheersbeestjes

«Normen en waarden zijn niet eng, maar onmisbare hulpmiddelen bij het leefbaar en veilig houden van Nederland.» Zo staat het geschreven in een manifest van enkele VVD’ers. En het is loze prietpraat: de straat zo veilig mogelijk houden doe je door te zorgen dat mensen elkaar niet te lijf gaan en dat gebeurt wanneer de bestaande wetten worden gehandhaafd. Niet door ze nog maar weer eens te formuleren.

Slaan mag niet, vernielen ook niet. Over de onwenselijkheid van doden en stelen bestaat grote consensus. Jazeker, al die dingen gebeuren toch, en «een discussie over normen en waarden» kan helaas niet helpen ze te voorkomen.

Vergist men zich niet en bedoelt men niet eigenlijk dat normen en waarden juist niet ter discussie mogen worden gesteld?

«Een discussie over normen en waarden» — ook CDA-premier Balkenende deed een oproep, en wel na het ethisch reveil van zijn LPF-minister Heinsbroek. Ze sloten saillant op elkaar aan, de analyse van Balkenende en de voorstellen van Heinsbroek. De eerste vindt dat de burger zich gedraagt «als een consument» en de ander stelt voor de burger waarden te verkopen als een «product».

Balkenende wil een commissie formeren naar Noors voorbeeld. Een commissie? Dat was toch hét voertuig van de paarse pappen-en-nathouden-politiek? De Noorse Commission on Human Values schijnt geen enkel concreet voorstel of resultaat te hebben afgeleverd. Vlucht Balkenende nu in symboolpolitiek of gelooft hij echt in «een discussie over normen en waarden»? Mocht het laatste het geval zijn, dan is het zeer wenselijk dat de premier geen vaag gelameer over normen en waarden te berde brengt, maar concrete voorstellen doet. Opdat die tenminste bediscussieerd kunnen worden.

Samen met de LPF suggereert het CDA nu niet meer dan een aandoenlijk geloof in het goede van de mens, die eenmaal stevig gesticht wel tot het goede in staat zal zijn.

Voor een realistisch gedachtegoed blijft dus over de VVD. Helaas verkeert deze partij in een identiteitscrisis. In het hierboven geciteerde manifest Helder liberaal, duidelijk rechts betoont een rechtervleugel zich volkomen in de war waar het om de liberale grondslagen gaat. Weet inmiddels iedereen dat het liberalisme juist door Paars in praktijk werd gebracht, slechts bemoeilijkt doordat de VVD optrad als horeca- en ondernemersvakbond die vooral de rol speelde van marktverstoorder, nu wil men ook op het vlak van de moraal aan de bak. Gij zult leven in een gezin, luidt een van de nieuwe geboden. Men wil deugden «implementeren», waaronder ijver, moed, spaarzaamheid en inventiviteit. Deze even zo goed oorlogszucht opwekkende eigenschappen zouden de maatschappij namelijk veiliger maken!

Óf het kabinet gelooft in een fabel van de lieveheersbeestjes, óf normen en waarden — de bouwstenen van de beschaving — verworden binnenkort tot ordinaire «hulpmiddelen van de overheid».