Film

De gevaarlijke ogen van Charlotte Rampling

Film: Immortals van Enki Bilal op dvd

De Engelse actrice Charlotte Ram p ling is uitgegroeid tot de koningin van de Europese cinema, met rollen in grote werken als The Damned (1969) van Luchino Visconti, The Night Porter (1974) van Liliana Cavani en recentelijk de François Ozon-films Sous le sable (2000) en Swimming Pool (2003). Maar wat Rampling werkelijk uniek maakt, is haar verborgen geschiedenis als actrice. Deze sluit bevreemdende films in als Max, My Love (1986) van Nagisa Oshima, waarin zij een seksuele relatie met een chimpansee heeft, en Zardoz (1974) van John Boorman, waarin zij de heerseres van een onsterfelijk volk is. Op het bizarre lijstje past ook haar nieuwste, het volledig digitaal gedraaide Immortals van Enki Bilal. Rampling speelt de rol van Elma Turner, een arts die tevens een mens is, een detail dat bepaald niet onbelangrijk is in de context van Bilals film. De andere personages zijn gemuteerde Egyptische goden, halfmensen en diverse, niet te definiëren wezens. De setting is dystopisch: Manhattan in de verre toekomst, waar een medisch bedrijf, Eugenics, regeert met ijzeren hand.

Het verdient de voorkeur Im mortals op dvd te zien. Zonder een bijsluiter, hier in de vorm van een redelijk goed geschreven dvd-foldertje, is de film namelijk on begrijpelijk. Verhaaltechnisch is het een ramp; karaktertekening en verhaalopbouw zijn non-exis tent. Visueel daarentegen is het adembenemend. Zo bevindt Bilal, een grafische kunstenaar van Frans/Joegoslavische afkomst die ook strips tekent en theatersets ontwerpt, zich midden in de cinematografische evolutie. Im mor tals is een van de eerste in een rits recente films die volledig digitaal gedraaid zijn. Wat betekent: echte acteurs spelen tegen een blauwe, later in te vullen achtergrond samen met getekende personages. Met uitzondering van Kerry Conrans meesterlijke Sky Captain and the World of Tomorrow (2004) heeft deze nieuwe richting tot nog toe films opgeleverd die weliswaar visueel overdonderend zijn, maar die geen enkele diepgang hebben voor wat betreft verhaal en personage.

Dat is ook het geval met Immortals. En toch, Rampling, een actrice van formaat, past in de digitale wereld van Bilal. En zij redt de film. Haar menselijkheid in het verhaal is ironisch gezien haar alternatieve oeuvre, waarin zij een soort bovennatuurlijke, hypnotische aantrekkingskracht toont. De reden hiervoor heeft te maken met haar merkwaardige ogen, die een mix van doodsheid en schoonheid uitstralen. Dat maakt haar ge vaarlijk. Want is zij mooi? Of wil zij moorden? Door haar dubbelzinnigheid en haar dode ogen is zij dikwijls emotieloos, haast een ge bruiksobject. Daarin ligt bijvoorbeeld de essentie van haar sadomasochistische relatie met de voormalige SS-officier (Dirk Bogarde) in The Night Porter.

Hier is het vreemde: in Bilals on menselijke, anonieme film spran kelen de ogen van Rampling op eens. Dat komt niet door digitale manipulatie. Zeker, haar haar, huid en lichaam lijken een verjongingskuur te hebben ondergaan door bewerking in de computer. Maar geen software die de diepe betekenis in de ogen van een mens kan veranderen. Althans, nog niet. Met on deugende intelligentie geeft Rampling gewicht aan haar scènes met de jonge, erotische Jill, het «ondefi nieerbare wezen» dat dingen prevelt als: «Mijn lichaam is blijkbaar slechts drie maanden oud en mijn organen zijn niet op de juiste plaats.» Inderdaad, dit is extreem sciencefiction en voor het grootste deel totale onzin. En toch, scène na scène vangt zij de kijker met haar blik: de overrompelende Rampling die na normale rollen in de Ozon-films gelukkig weer op duikt in iets laag-bij-de-gronds als Immortals. En nooit was zij beter: de digitale Rampling, beeld schoon en mysterieus, verleidelijk en begeerlijk, die ooit bekoorde met gevaarlijke ogen, en die nu schittert met nieuwe ogen in een doodse film.