De Groene Live #26: Strijd om de ziel van Amerika. Kijk woensdag om 20.30 naar de live-uitzending. Meer informatie

De Gibraltar-route zit weer op slot

De afgelopen decennia is de Middellandse Zee het toneel geweest van wisselende vluchtelingenroutes naar Europa, maar Gibraltar bleef steeds buiten beeld. Als er al eens een vissersbootje met Afrikaanse migranten op een Gibraltarees strand aanlandde, was dat per vergissing. De immigratiewet in het Britse overzeese gebiedsdeel is streng. Wie zonder papieren binnenkomt, gaat zes tot negen maanden de cel in en wordt dan teruggestuurd naar Marokko of Algerije. Zoiets spreekt zich snel rond en schrikt af. Toch is Gibraltar de spil geworden in een nieuwe smokkelroute.

Het werkt simpel. Marokkanen vragen bij een Brits consulaat een toeristenvisum aan voor het Verenigd Koninkrijk. Daarmee kun je ook naar Gibraltar reizen. Voor zo’n visum moet je ondersteunende documenten overleggen, zoals een hotelboeking. Dat regelen de smokkelaars. De migrant reist vervolgens per vliegtuig naar Gibraltar, en wordt ’s nachts per busje over de grens met Spanje gesmokkeld. Aan de Spaanse kant van de grens verblijven de migranten een nacht in La Línea de la Concepción en reizen dan per bus verder naar bestemmingen in Spanje of elders in Europa.

De complete reis wordt georganiseerd door wat de politie een internationaal netwerk van georganiseerde misdaad noemt – waarbij de migranten het slachtoffer zijn – maar wat je vanuit het oogpunt van de migrant natuurlijk net zo goed een reisbureau kunt noemen. Een beetje duur reisbureau, dat wel. Het visum kost zeven- tot achtduizend euro, inclusief een vlucht van Casablanca of Tanger naar Gibraltar en een hotelboeking in de Britse kroonkolonie. Vergeleken daarmee is de opvang in Gibraltar (vervoer over de grens, overnachting in La Línea en buskaartje naar de eindbestemming) weer een schijntje: vijfhonderd tot zevenhonderd euro.

De populariteit van de route heeft de smokkelaars nu opgebroken. De politie van Gibraltar zag eind 2018 een opvallende stijging van het aantal Marokkaanse toeristen dat vanuit Casablanca en Tanger de enclave in reisde, en stelde een onderzoek in. Dat mondde onlangs uit in 47 arrestaties in Gibraltar en Spanje. Volgens de politie heeft het netwerk in Marokko, Gibraltar en La Línea bij elkaar 1,1 miljoen euro winst gemaakt en ruim 130 Marokkanen illegaal over de grens geholpen. Volgens een bron bij de Gibraltarese overheid is het lek nu gedicht.

Het aantal in 2020 getelde doden en vermisten op de Middellandse Zee was deze week, volgens cijfers van het Missing Migrants Project (IOM): 77