Laaghangende oordelen

De Goddelijke opdracht

Religie is, met de groeiende zichtbaarheid van de islam in Nederland, weer een publieke zaak. De luxe van de onverschillige positie kunnen we ons niet langer veroorloven. Laten we praten.

Op de schaal van gelovigheid scoren mensen die Gods plan eigenhandig uitvoeren het hoogst, schreef ik de vorige keer, doelend op fundamentalisten die in naam van Allah aanslagen plegen. In de koran staan soera’s die daartoe oproepen, zoals de bijbel ook verzen bevat die oorlogen hebben geïnspireerd. Europa rechtvaardigde bijvoorbeeld haar koloniale expansie met de idee van de verspreiding van Gods morele orde, al is het soms de vraag of een ‘heilige’ tekst een oorlog motiveert of legitimeert.

Small goddelijke opdracht def versie

Hoe het ook zij, het is altijd een keuze om een tekst te lezen als een regelrechte oproep tot geweld. Zo kiezen de meeste gelovigen ervoor geen gehoor te geven aan Gods letterlijke bevel mannen die bij mannen liggen te doden. Volgens fundamentalisten stellen zij niet God centraal maar zichzelf, en ik denk dat dat klopt. Zij concentreren zich op teksten waar ze zelf iets mee kunnen, teksten die hen kunnen helpen een beter mens te worden. En in die beperktere zin voeren ook zij Gods wil uit. Zelfs met steun van onze overheid.

Dat zit zo. Elke wereldreligie kent de opdracht tot naastenliefde. Overigens claimen niet-gelovigen dat naastenliefde van alle tijden is en losstaat van culturele of religieuze achtergrond. Maar christenen vinden naastenliefde in essentie iets christelijks. In 2011 gaf de orthodox-christelijke hulporganisatie Woord & Daad opdracht aan TNS Nipo om te onderzoeken of protestanten bovengemiddeld aan goede doelen geven, en dat bleek zo te zijn. De gemiddelde Nederlander gaf zestien euro per maand, een lid van de Protestantse Kerk Nederland 32, een bevindelijk gereformeerde gemiddeld 62 en een charismatisch evangelische zelfs honderd. Hoe bijbelvaster (hoger op de schaal van gelovigheid), hoe hoger het bedrag. De parabel over de barmhartige Samaritaan inspireerde het meest tot geven.

‘Al wat zich roert, dat levend is, zij u tot spijze. Ik heb het u al gegeven’

Het liefst geven ze aan christelijke doelen. Een flink aantal daarvan heeft een anbi-status. anbi betekent: Algemeen Nut Beogende Instelling. Giften aan een anbi zijn aftrekbaar van de belasting, zodat de Nederlandse overheid indirect aan die doelen meebetaalt. Religieuze anbi’s zijn bijvoorbeeld de Bijbelvereniging (die zorgt voor bijbels in hotels, ziekenhuizen en gevangenissen) en de Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind, waarvoor ik als puber langs de deuren ging met doosjes Wilhelmina-pepermunt. Ook giften aan kerken en moskeeën kunnen afgetrokken worden van de belasting.

Een jaar geleden zorgde de EO-documentaire Breng de joden thuis voor ophef. Nederlandse christenen die geloven dat het einde der tijden nabij is, voelen zich geroepen de bijbelse profetieën te helpen vervullen en joden uit de diaspora, met name Oekraïne, op te sporen en naar Israël te brengen, of die nu willen of niet. Deze christenen zijn gemotiveerd door onder meer Jesaja 11 vers 12: ‘En Hij zal een banier oprichten onder de heidenen, en Hij zal de verdrevenen van Israël verzamelen, en de verstrooiden uit Juda vergaderen, van de vier einden des aardrijks.’ Dankzij hun miljoenenbudget, afkomstig van giften uit de bible belt heeft de stichting Christenen voor Israël (ook een anbi) naar eigen zeggen de afgelopen twintig jaar al 150.000 joden op het vliegtuig naar Israël gezet. Op het Calvijn College in Goes, mijn oude middelbare school, is daar nu een expositie over.

Het onderzoek uit 2011 bekeek ook de ideeën over duurzaamheid bij protestanten. Anders dan bij het geven van geld zag men geen grote verschillen met de rest van Nederland. Wel bleek dat zeer orthodoxe kerkgangers het minst hebben met duurzame productie, en dat zij van alle protestanten het meeste vlees eten. Nieuwe inzichten over de ecologische voetafdruk en over dierenleed bij vleesproductie kunnen niet op tegen Gods gebod uit Genesis 9 vers 2 en 3: ‘En uw vrees, en uw verschrikking zij over al het gedierte der aarde, en over al het gevogelte des hemels; in al wat zich op den aardbodem roert, en in alle vissen der zee; zij zijn in uw hand overgegeven. Al wat zich roert, dat levend is, zij u tot spijze; Ik heb het u al gegeven, gelijk het groene kruid.’

Dat is niet zo gek als je bedenkt dat veel bijbelvaste christenen geloven dat ze in de eindtijd leven. In 1 Timotheüs 4 lezen ze immers: ‘Doch de Geest zegt duidelijk, dat in de laatste tijden sommigen zullen afvallen van het geloof, zich begevende tot verleidende geesten, en leringen der duivelen (…) hebbende hun eigen geweten als met een brandijzer toegeschroeid (…) gebiedende van spijzen te onthouden, die God geschapen heeft, tot nuttiging met dankzegging, voor de gelovigen, en die de waarheid hebben bekend. Want alle schepsel Gods is goed, en er is niets verwerpelijk, met dankzegging genomen zijnde; Want het wordt geheiligd door het Woord van God, en door het gebed.’ Bidden maakt van plofkip kip.