Met zijn elektrische rolstoel beweegt Khalid uit Syrië zich met moeite voort over de ruwe ondergrond van het vluchtelingenkamp Mavrovouni op Lesbos. Bergafwaarts gaan lukt hem niet zelf, de remmen zijn niet sterk genoeg. Een vriend moet voorkomen dat hij naar beneden dendert.

Vorige week werd de vluchtelingenopvang Kara Tepe op bevel van de Griekse overheid gesloten. Het kamp, beheerd door de lokale autoriteiten, bood sinds 2015 ruimte aan zo’n twaalfhonderd mensen. Families met kinderen en kwetsbare mensen woonden er onder relatief goede omstandigheden: in containers op degelijke bedden, er was elektriciteit, verwarming en schoon drinkwater, kinderen kregen er onderwijs. Samen met zo’n vierhonderd andere bewoners van Kara Tepe, onder wie mensen met lichamelijke beperkingen of psychische problemen en ouderen, is Khalid nu verplaatst naar het door de landelijke overheid beheerde kamp Mavrovouni, beter bekend als Moria 2.0 en berucht vanwege de slechte en mensonterende omstandigheden.

Khalid uit Syrië in het vluchtelingenkamp Mavrovouni op Lesbos. © Tessa Kraan

In 2012 viel er een bom op het huis van Khalid in Deir ez-Zor, Syrië. Zijn broer kwam daarbij om het leven en Khalid zelf liep hersenletsel op waardoor hij gedeeltelijk de functie in zijn benen en rechterarm verloor. ‘Ga naar Europa, daar word je geholpen’, werd hem aangeraden. Vrienden droegen hem het grootste gedeelte van zijn reis van Syrië naar Griekenland. Samen met zijn vrouw en twee kleine kinderen zit hij inmiddels al anderhalf jaar vast op Lesbos. Vorig jaar kreeg het gezin te horen dat hun asielaanvraag is afgewezen. Ze gingen in beroep en wachten nu op de tweede en laatste uitspraak. Als die negatief is riskeren ze deportatie naar Syrië of zullen ze illegaal verder moeten leven. Toegang krijgen tot goede gezondheidszorg wordt dan nog moeilijker.

Het sluiten van Kara Tepe onthult de strategie van de Griekse overheid: gevluchte mensen boven op elkaar zetten, uit het zicht van omwonenden en media, omringd door hoge muren en het liefst zonder toegang tot basisbehoeften zoals schone toiletten of een warme douche. Als Khalid naar de wc wil, heeft hij hulp nodig van twee anderen. ‘Dat gaat al niet op de chemische toiletten van het kamp’, zegt hij. ‘Wat moet ik doen?’ De rotsachtige grond maakt het voor hem bovendien vrijwel onmogelijk om zich zelfstandig voort te bewegen. ‘De elektrische rolstoel gaf me weer vrijheid en levenslust, maar in dit kamp moet ik waarschijnlijk weer het grootste deel van de dag binnen zitten.’


Het aantal in 2021 getelde doden en vermisten op de Middellandse Zee volgens het Missing Migrants Project (IOM): 599