De grijze revolutie

Het karwei is geklaard. Net op het moment dat Nederland werd getroffen door een politieke fragmentatiebom kreeg Ruud Lubbers het bevrijdende telefoontje van Jacques Delors dat het Europese Commissie- voorzitterschap in Brussel voor hem klaar staat. Straks mag Lubbers proberen om de Bosniers en de Serviers tot rust te krijgen met zijn kronkelige redeneertrant en nevelig gemanoeuvreer, Nederland is van hem af.

Onder premier Wim Kok en vice-premiere Jet Nijpels-Henzemans van coalitiepartner AOV trekken we verder op naar het ongewisse licht van het Derde Millennium. Zonder kinderbijslag weliswaar, maar met een waardevast pensioen. Minister Janmaat van Asielzaken houdt ondertussen stevig het slot op de deur van ons ministelsel. Elco Brinkman heeft zijn campagneleider Frits Wester ergens op een parkeerplaats gedumpt en trekt nu met de CDA-bus op de hippie-trail richting India.
Ja, er heeft zich afgelopen dinsdag een revolutie voltrokken in de Nederlandse politiek. Het christen-democratische bolwerk zakt eindelijk in elkaar, en de resterende representanten ervan, die al veel te lang als oesters vastgeplakt zaten op het regeringspluche, zullen hopelijk sportief plaatsnemen op de oppositiebankjes. Talloze lijken zullen uit de kasten en bureaulades vallen zodra hun kamers andere bewoners krijgen, de grote schoonmaak kan beginnen, en dat kan alleen maar bijdragen tot een revitalisering van de democratie.
Het typisch Nederlandse van deze revolutie is dan weer dat die van de bejaarden afkomt. De stormachtige opkomst van het Algemeen Ouderen Verbond (AOV) en de Politieke Unie 55 + geeft aan hoe diep Elco Brinkman zijn natuurlijke electoraat in het hart heeft gestoten met zijn aanval op de AOW, drie letters die voortaan vermoedelijk in al zijn nachtmerries in brandend neon zullen opflikkeren. Al vanaf het begin was duidelijk dat het hier ging om een geval van politieke kamikaze, en het was ongetwijfeld de redding voor de tot dan toe alsmaar verder in de vulkaan van de enquetes verdwijnende PvdA. Door de kiezen vervolgens fier op elkaar te houden over welke mogelijke ingreep in de verzorgingsstaat dan ook - hetgeen de verkiezingsstrategie van Rottenberg c.s. ongeveer inhield - moet bij sommige kiezers de indruk zijn gewekt dat het met Kok wel snor zat.
Het is een daad van vertrouwen waarvoor menig Binnenhof-watcher nog geen nagel voor in het vuur zou willen leggen. Laten we zeggen dat het een electorale opwelling van sentiment betrof, een soort collectieve wraakneming op de confessionelen in de nagedachtenis van Joop den Uyl.
Met de Ouderenpartijen is het weer een heel ander verhaal. Het vreemde van deze beweging is voral dat ze helemaal niet door bejaarden wordt geleid, zoals wellicht de indruk is. (In het Vara-radioprogramma Spijkers met koppen werd de organisatie nog hatelijk aangekondigd als ‘de partij van oude lullen’). Aan het hoofd van de AOV staat de eerdergenoemde Jet Nijpels-Henzemans, en die is niet alleen de schoonzus van Ed Nijpels, ze komt ook regelrecht uit de VVD. De AOV is een totaal nieuwe verschijning in de Nederlandse politiek, en kan evengoed later een rechts-liberale splinter blijken te zijn als de grote restauratieve kracht voor de verzorgingsstaat. Het voordeel van een op leeftijd toegesneden politiek is dat je voor de achterban heel sociaal kunt zijn, maar voor de rest een bikkelharde dictator. De eerste maatregel in die richting is reeds gelanceerd vanuit deze nieuwe zuil in het politieke landschap: de kinderbijslag inleveren ten behoeve van de ouden van dagen.
De grootste verliezer is natuurlijk GroenLinks. De revolutie geschiedt deze keer zonder hen. Nederland heeft behalve revolutionair ook opvallend conservatief gestemd, en waarschijnlijk is GroenLinks gewoon een tikkeltje te wild geworden met houseparties en schijngevechten in de boksring. Toch is dit resultaat wel zeer bedroevend. En dat terwijl duo-lijsttrekker Ina Brouwer juist zo'n sterke indruk had gemaakt tijdens het laatste lijsttrekkersdebat. De manier waarop ze Frits Bolkestein in een paar minuten wist te laten uitkomen als een op kleine illegalenkindertjes jagende engerd mag een bijdrage van historisch formaat heten. Dank zij haar blijft de conservatief-liberale draak nog even in de mand.
Al met al was het een heilzame verkiezingsslag. Als de tekenen niet bedriegen mag ook Ernst Hirsch Ballin zijn koffers pakken voor zijn nieuwe baan als ambassadeur in het Vaticaan, nu hij zowel door Ed. van Thijn als Van Mierlo tot persona non grata is verklaard. Zijn laatste wanhoopsaanval op het gebied van de bescherming van het menselijk leven - achteraf een pittige bijdrage - lijkt hem definitief de kop gekost te hebben. Beter was het natuurlijk geweest als de minister van Justitie vanwege de IRT- affaire zijn conge’ had gekregen (iets wat hij getuige een opmerking van Lubbers blijkbaar ook zelf wilde), maar opgeruimd staat netjes. Ter behoud van de broodnodige postmoderne luchtigheid in deze samenleving is het beter dat deze vertegenwoordiger in Opus Dei-artikelen zijn waren elders aan de man brengt.
Tot slot de Centrumdemocraten: dat deze nog zoveel vertrouwen bij de bevolking blijken te genieten nu de ene na de andere vertegenwoordiger een vuurwapengevaarlijke pyromaan blijkt te zijn, stemt dieptreurig. Wie nu nog op die partij stemde om uiting te geven aan een algemeen maatschappelijk ongenoegen moet wel helemaal blind zijn. Als represaille stel ik voor dat de politici de oude wijken de komende vier jaar geheel links laten liggen, bij wijze van boycot.