Menno Hurenkamp

De grijze revolutie

Zelf ben ik op de lagere school al begonnen rustiger aan te doen. De rest van Nederland gaat binnenkort met pensioen. Als we over tien jaar een politicus amechtig horen oreren over De Kloof, dan heeft hij het niet meer over arm en rijk, maar over jong en oud. Waarbij oud tachtig-plus is, niet 65-plus. Hoe vervelend het leven in verzorgingshuizen ook is, hulpeloos zijn de oudjes niet. Electoraal maken ze een forse groep uit. De razendsnelle opkomst van de ouderenpartijen liet zien dat je bejaarden kunt mobiliseren op hun leeftijd. Bovendien geldt zeker voor de vermaledijde babyboomers dat ze tonnen in de achterzak van hun ribbroek hebben, die ze met plezier spenderen aan wéér een extra donornier.

In Amerika leidde deze grijze revolutie al tot heuse bejaardensteden. Sun City in Florida is een beroemd voorbeeld van een stad waar het leven voor ouderen erg aantrekkelijk is: veel zon en golfbanen, elke denkbare vorm van verzorging binnen handbereik, geen jongelui die voorbijrazen op skate boards of je op het strand een slecht humeur bezorgen met strakke billen en buiken. Je hoeft er ook geen belasting te betalen voor scholen en andere onnozelheden voor de jeugd. Alles mag er, behalve zeggen dat je oud of moe bent. Dan denken mensen dat ze in een openluchtbegraafplaats terecht zijn gekomen, en dat is nu juist niet de bedoeling.

In Nederland is onlangs een initiatief gestart om te onderzoeken of zo’n seniorenstad ook hier haalbaar is (zie www.seniorenstad.nl). Een stad of dorp waar 55-plussers veilig in het groen kunnen wonen, met gelijkgestemden en mooie ziekenhuizen om de hoek en wellicht ook wat extra hand grepen bij in- en uitgangen van winkels en restaurants. De Achterhoek heeft al aangegeven wel het «Florida van Nederland» te willen worden. Nu zijn wij in vergelijking met Amerika zo genereus voor de gemiddelde oudere dat je Nederland nu al kunt typeren als één grote geriatrische knuffelmuur. Bovendien woont de helft van de pensionado’s al in Drenthe of op de Veluwe en moet je vijfduizend mensen bij elkaar zetten om een goed uitgerust ziekenhuis, een paar restaurants, een paar theaters en bioscopen en een volledig rollator-proof wegdek rendabel te maken. Het zal dan ook niet zo’n vaart lopen met dat bejaardendorp. Waarschijnlijk komen er wel meer strikt op bejaarden toegesneden woonwijken: niet in de lommerrijke Achterhoek, maar juist in de grote steden omdat daar nu eenmaal al veel voorzieningen binnen handbereik zijn.

Curieus is ondertussen dat de argumenten voor het segregeren van bejaarden dezelfde zijn die het ontstaan van zwarte wijken legitimeerden: «Ze willen het zelf»; «Ze hebben gelijke behoeften»; «Ze voelen zich prettig onder elkaar». Het zijn Amerikaanse, liberale, argumenten. Maar Nederlanders kunnen niet tegen de verschillen die deze scheiding met zich meebrengt. De zwarte wijken vinden we nu massaal onverdraaglijk, omdat ze de achterstand van de bewoners laten zien. Dat is pijnlijk. Nu moet door spreiding iets aan die aanblik gebeuren — niet aan de achterstand. Als alle oudjes net lekker bij elkaar zitten, ruiken we opeens de geur van de dood. En dan moet daar weer wat aan gebeuren.