De hel van geluk

Een hel op zee, dat is het leven op een cruiseschip. Verplicht genieten, bestaat er erger kwelling? Kijk naar de klassieke soapserie ‘Love Boat’, die inmiddels aan een nieuwe cyclus is begonnen. En bezoek de Amsterdamse Love Boat: een paradijs van moord en doodslag

DE LOOPPLANK is opgehaald, de trossen zijn los, langzaam zet de stad-op-het-water zich in beweging. En wat voor een stad! De boulevard van Scheveningen, maar dan zonder uitgang, zonder vluchtweg. De passagiers zitten opgesloten in een hel waarbij vergeleken Robbeneiland een waar paradijs is. Een varend eiland met louter martelkamers: kapsalons, fitnesscentra, pedicures, manicures, schoonheidssalons, massagesalons, casino’s, bingozalen, speelhallen, zwembaden, sauna’s, turkse baden, bubbelbaden, revuetheaters, cabaretpodia, bioscopen, dansvloeren, discotheken, kindercrèches, juice bars, koffieshops, ijssalons, eetzalen, ontbijtbuffetten en overal bars, bars en nog eens bars. Dit gruwelpaleis van het entertainment wordt op despotische wijze bestierd door een leger sadistische pursers, die, met een sardonische glimlach op het gezicht gebeiteld, de gegijzelden van de ene martelkamer naar de andere dirigeren. ‘Kan ik u van dienst zijn?’ 'Zal ik u even de weg wijzen?’ 'Veel plezier!’ De beleefdheidsfrasen vormen slechts een dunne maskerade voor de wrede machtswellust waarmee de bemanning haar slachtoffers door de danteske hel van vrolijke verschrikkingen loodst. Het regime op het cruiseschip is moordend. Vervelen is onder geen beding toegestaan. De gegijzelden moeten er voortdurend blijk van geven volledig op te gaan in een van de beschikbare activiteiten. Wie niet loopt, staat, danst, zwemt, zonnebaadt, speelt, eet of drinkt, wordt door de immer alerte bewaking onmiddellijk van insubordinatie verdacht en aan een zwaar kruisverhoor onderworpen: 'Scheelt er iets, bent u zeeziek, heeft u gisteren iets te veel gedronken, moet ik de dokter roepen, zit u iets dwars, bent u niet gelukkig, heeft u problemen met uw vrouw, uw kinderen, uw hond, vertel het gerust, wij zijn ervoor.’ Zich ostentatief vervelen is de zwaarste misdaad. Vervelen kan men zich slechts in de totale afzondering van de afgesloten kajuit, waar men zich, nagloeiend van de overdosis vermaak, op de krappe brits kan storten om zich over te geven aan de diepe triestheid van de gapende leegte die het bewustzijn binnendringt zodra alle denkbare verlangens zijn vervuld. HET ERGSTE van alle kwellingen is de verplichte glimlach waarmee de gedetineerden geacht worden alle martelingen te ondergaan. Het is regel één van het helse regime: neem de voorgeschreven opgewektheid zonder morren in acht, houdt u aan het verordonneerde genieten, geef u over aan het opgelegde geluk en de afgedwongen extase. Bij het aanmonsteren wordt het de slachtoffers al ingepeperd: de leiding van het amusementseskader verwelkomt hun boven aan de loopbrug met de breedst denkbare glimlach en een onvervalste 'Is everybody happy?’-blik. Zo gaat het er althans aan toe in de klassieke Amerikaanse televisieserie Love Boat, dat typische soapproduct uit de jaren zeventig, toen de oprukkende ideologie van love and happiness het leven van iedere rechtgeaarde nihilist dreigde te vergallen. Aan het begin van iedere aflevering prenten kapitein Merill Stubing, cruiseleidster July McCoy en hoofdpurser Gopher Smith de op het cruiseschip Princess binnendruppelende opvarenden in hoe gelukkig ze zich moeten prijzen het varende amusementspark te mogen betreden en bereiden ze hun voor op de verfrissende spoeling die hun verkommerde hypofysen op het punt staan te ondergaan. Je bent als kijker geneigd te roepen: doe het niet, trap er niet in, je kunt nu nog terug, de loopbrug is nog niet opgehaald - maar met de eerste, nog enigszins weifelende glimlach al op hun gezicht sjouwen ze hun koffers met badpakken en avondkostuums het dek op. Vervolgens ontrolt zich het onvermijdelijke. In de maalstroom van boordamusement worden alle zakelijke, sociale en persoonlijke sores die het leven aan wal zo boeiend, nuttig en bevredigend maken, vernietigd en vervangen door één enkele obsessie: hoe te overleven - hetgeen in Love Boat-termen heet: hoe word ik zo snel mogelijk verliefd, hoe raak ik verwikkeld in een erotische intrige, in wiens armen kan ik mij storten om de gruwelijke tijd van deze detentie nog enigszins draaglijk door te brengen. Flirtages, toenaderingen, bekentenissen, confrontaties, ontknopingen - het een volgt met de dwingende noodzaak van de allerprimitiefste natuurwet op het ander. En draait, zeker in het script van Love Boat, steevast uit op een happy end. Want een cruise is het leven niet, een cruise is een hel van geluk en harmonie. Wie een cruiseschip binnentreedt laat alle hoop op louterend drama, leerzame tragedie en bevrijdende catharsis varen. Aan het eind van iedere Love Boat-aflevering, bij de vrijlating der gegijzelden, kijken Stubing, McCoy en Smith innig tevreden toe hoe de mensen wier martelgang de kijker het voorafgaande uur heeft gevolgd, de vrije wereld weer betreden met een door de effectieve transformatie van hun lagere hersendelen voor eeuwig op hun facies ingebrande gelukzaligheidslach. Bij het verlaten van de loopbrug krijgen ze door de scheepsleiding nog een paar stichtelijke woorden toegevoegd. Als Love Boat-kijker weet je dan: deze door langdurig vermaak tot louter geluk veroordeelde lieden zijn gedoemd voortaan als bloedeloze ondoden door het uitgebluste leven te dolen. In de nieuwe serie Love Boat-episoden, Love Boat: The New Wave, vorig jaar opgenomen en nu hier te lande te zien op soapzender Fox, is alles nieuw en toch weer hetzelfde. Nieuwe hoofdrolspelers, nieuw schip, nieuwe intriges, maar met nog altijd dezelfde slaapverwekkende afloop. Uit de eerste aflevering: de kersverse kapitein blijkt een stugge nurk, maar is een uur later volledig ontdooid; zijn heftig puberende zoon rookt stiekeme stickies in de kindercrèche, maar is aan het eind een lieve, cleane rekel; mooie negerin zoekt en vindt een man voor het leven maar stelt de eerste beddesprong nog even uit; pasgetrouwde man, zonder vrouw op reis, ziet op het laatste moment van vreemdgang af; zijn beste vriend bekent ineens homo te zijn, maar dat wordt moeiteloos geaccepteerd; de standup comedian die louter platte grappen over de ketenen van het huwelijk maakt, doet zijn vriendin een aanzoek. Met andere woorden: aan het einde van de aflevering is het een en al bekentenis, verzoening, vrede, liefde en harmonie, een zompige poel van happy feelings. IN ZO'N POEL komt ook de bezoeker van de Amsterdamse Love Boat terecht, de salonboot waarop dezer maanden de vrolijke jaren zeventig opnieuw tot leven worden gebracht. Een mini-Love Boat, niet met twintig maar slechts met twee dekken, en met een stel jonge Nederlandse acteurs die de crew spelen van de oude Love Boat uit de jaren zeventig. De bezoeker wordt door bemanningsleden met bloemenkransen en met de bekende gebeitelde glimlach op het gelaat stuitend vrolijk welkom geheten, een pronte dame in strakke jaren-zeventigoutfit verleidt de mensen tot een polaroidje met de crew, waarna diezelfde crew met een happy swing het herkenningslied van Love Boat ten gehore brengt. Maar wanneer de bezoeker eenmaal bovendeks is geleid en aan de maaltijd gezet - een nogal schraal driegangendiner - zorgen de acteurs er gelukkig al snel voor dat alle zorgeloosheid verdwijnt. Tussen de gerechten door voeren ze een plot op vol machtswellust, moordzucht, wraak en waanzin. Merill Stubing, July McCoy, Gopher Smith - allemaal leggen ze het loodje in een overigens nogal moeizaam in elkaar gestoken verhaal. Maar hoe moeizaam ook, het staat oneindig dichter bij het leven dan het gedweil van de televisieserie. Het toetje mag er zijn. De ruimte benedendeks is inmiddels omgetoverd in een disco met glinsterbol en kleurenlampen. Gehuld in theaterrook komt uit de vloer een buffet omhoog, waarachter de acteurs, met geschminkte dodenmaskers, nog eenmaal de Love Boat-song zingen. Dan mag het publiek zich op de volle schalen chocolademousse, schuimtaart, bavarois en blikvruchten met slagroom storten, waarna tot slot nog een dansje op soulmuziek uit de jaren zeventig kan worden gepleegd. De inmiddels omgeklede acteurstroep staat aan de bar. Met een smile van hier tot gunder vraagt Wilma Bakker, bedenkster en hoofdrolspeelster, of ik me vermaakt heb. 'Ik ben er niet gelukkig van geworden’, antwoord ik tevreden.