DVD

De hemel is de hel

Dvd: Written on the Wind van Douglas Sirk (1957)

Het centrale idee in de films van Douglas Sirk – dat het leven een spel is en derhalve fictioneel – kenmerkt de tijdgeest. Written on the Wind (1957) is een blauwdruk voor de grote melodrama’s van de twintigste eeuw, niet alleen het genre soap, maar ook de baanbrekende prime time drama’s van de jaren tachtig: Dallas, Falcon Crest en Dynasty. Deze series leven voort in hedendaags televisiedrama als Six Feet Under en The Soprano’s. Zo valt Douglas Sirk te beschouwen als een van de grondleggers van de twintigste-eeuwse populaire cultuur. Met zijn films laat hij zien hoe groot de denkfout kan zijn dat «populair» gelijk staat aan «opper vlakkig». Toen hij in de kracht was van zijn leven als regisseur zagen veel critici hem als een makelaar in melodrama, producent van massavertier, van weepies voor verveelde huisvrouwen. Dat veranderde in de jaren zeventig, toen Rainer Werner Fassbinder verklaarde: «De films van Douglas Sirk kunnen je hoofd bevrijden.» Dat klopt nog steeds. Drie jaar geleden bereikte de herwaardering van Sirk een hoogtepunt toen de Amerikaanse regisseur Todd Hayes een film in de Sirk-stijl maakte: Far From Heaven, met Julianne Moore als de archetypische Sirk-vrouw: sterk, maar toch emotioneel, gevangen in een leven vol felle kleuren, wild dwarrelende herfstbladeren en mierzoete mu ziek.

De hemel is de hel bij Sirk. In Sirk-films gaat het erom te ontsnappen uit de schijnwerkelijkheid teneinde een «echt leven» te leiden. Dat lukt nooit. Neem Written on the Wind, een door en door genadeloos werk, een film waarin een blonde seksbom, Dorothy Malone, haar vader vermoordt door middel van een wulpse mambodans. Malone is verliefd op Rock Hudson, die Mitch Wayne is, integere werknemer van de oude Hadley en boezemvriend van diens zoon, Kyle, een lapzwans gespeeld door Robert Stack. Mitch en Kyle zijn beiden verliefd op Lucy, een rol van de sterke actrice Lauren Bacall.

Qua vorm is Written on the Wind volmaakt in balans: het verhaal begint met een bezopen Stack die als een bezetene in zijn sportauto naar het ouderlijk huis jaagt. Daar verschijnen in beeld Hudson en Bacall. Stack rent het huis in. Schoten klinken. Wat is er gebeurd? Dan begint de film, die ongeveer anderhalf uur later zal eindigen op precies dit punt.

Beeld en geluid zijn van uitstekende kwaliteit op de nieuwe, Nederlands ondertitelde dvd van Written on the Wind. Dat is cruciaal in dit geval. In Written on the Wind, maar ook All That Heaven Allows (1955) en Imitation of Life (1959), overheerst Sirks kenmerkende, kunstmatige stilering, bijvoorbeeld het gebruik van technicolor als een manier om de psychologische staat van de personages te verbeelden. Zo rijdt de wilde Dorothy Malone in een knalrode sportauto en tankt zij bij een knalrode benzinepomp. Deze stijl creëert de schijnwerkelijkheid, iets wat lijkt op de echte wereld, maar die net niet is. Bij Sirk is het spel verstikkend en gewelddadig. Het huis waar Malone woont met haar va der is een doolhof. Wanneer zij de mambo danst, doet zij dat niet uit plezier, maar uit waanzin. Haar leven is artificieel, leeg, dodelijk.

In de herhaling