Commentaar: Amsterdam

De hergeboorte van de democratie

In het ooit zo roerige Amsterdam werd tot verleden week eigenlijk geen politiek meer bedreven. Er was alleen nog maar sprake van een besluitenmachine. Oorzaak: de ongekend breed gedekte coalitie, bestaand uit PvdA, VVD, d66 én GroenLinks, oftewel «Paars Plus», een politiek experiment waarmee de partij van Paul Rosenmöller wil bewijzen echt klaar te zijn voor een «constructieve» rol in de regering. De Amsterdamse coalitie kan rekenen op maar liefst 35 van de 45 zetels in de gemeenteraad, zodat men gevaarlijk dicht in de buurt komt van het idee van een «regering van nationale eenheid», waarmee Hans Wiegel vroeger koketteerde. De tien resterende volksvertegenwoordigers in de oppositiebankjes — verdeeld over de splinterpartijen CDA, SP, Amsterdam Anders/De Groenen en het folkloristische Mokum Mobiel — kwamen er voor spek en bonen bij te zitten. De raadsleden van de coalitiepartijen toonden zich keer op keer hondsloyaal aan het college, zodat er niets meer te debatteren viel. Burgemeester Patijn en zijn wethouders gingen fluitend naar de ooit zo gevreesde vergaderingen van de gemeenteraad. Zo kon de natte droom van iedere rechtgeaarde sociaal-democraat in Mokum realiteit worden: het gehele politieke spectrum, van oud-rechts tot klein-links, was tot een grote corporatistische klomp versmolten.

Tot verleden week de bom barstte. De uiterst gevoelig liggende kwestie over wie de volgende burgemeester van Amsterdam moet worden, bracht eindelijk weer eens leven in de brouwerij. Tot ontsteltenis van de PvdA weigerde GroenLinks zitting te nemen in de vertrouwenscommissie. Men vond de samenstelling «te rechts». Pogingen om de procedure openbaar te maken waren bovendien jammerlijk gestrand. Daarnaast vreest GroenLinks dat er sowieso helemaal niets te kiezen valt, daar de PvdA toch al de zinnen heeft gezet op troetelkind Job Cohen, vooral bekend als uitvinder van de «Cohen-tent». Pogingen van GroenLinks om een vrouw naar voren te schuiven — de gedachten gingen uit naar Andrée van Es of Hedy d'Ancona — waren tot mislukking gedoemd. Commissaris van de koningin Jos van Kemenade kwam nog langs om te bezweren dat ook deze benoeming gewoon van bovenaf zal worden opgelegd. En zo geschiedde het wonder: voor het eerst sinds twee jaar zei GroenLinks «nee» tegen de Grote Broer van de PvdA. Een staaltje van politieke heldenmoed waar de partij het duidelijk moeilijk mee had. GroenLinks-fractievoorzitter Herma Hofmeijer stond te trillen op haar benen. De hoofdstedelijke sociaal-democraten schreeuwden moord en brand. Maar de kogel was door de kerk. In Amsterdam is verleden week de democratie herboren.