De Hongaarse rechters krijgen door Europa meer macht

Boedapest – In een dorpje aan het Balatonmeer wacht Aleksei Torubarov al zes jaar op goed nieuws. Ooit was de Rus een succesvolle zakenman in Volgograd, maar een zakelijk geschil en zijn besluit lid te worden van de oppositiepartij Partiya Rosta brachten hem in conflict met de Russische regering. Zijn leven in de jaren daarna leest als een roman van John le Carré: hij ontsnapte uit de gevangenis, vluchtte naar Praag, overleefde twee aanslagen en veroorzaakte een crisis binnen de Tsjechische regering. In 2013 belandde hij in Hongarije, waar hij politiek asiel aanvroeg.

Maar in Hongarije raakte hij in de greep van een langzaam juridisch pingpongspel waar zelfs de pen van Le Carré niets mee zou kunnen. Zijn asielaanvraag wordt namelijk al jaren steeds afgewezen – maar in hoger beroep door de rechter weer goedgekeurd. In 2015 ontnam Orbán de Hongaarse rechters de macht om dergelijke ‘beslissingen’ af te dwingen: rechters kunnen slechts nog beslissingen van de immigratiedienst vernietigen en een advies formuleren. De immigratiedienst kan daardoor eindeloos aanvragen afkeuren, tegen het uitdrukkelijke advies van de rechter in.

Die wetsaanpassing heeft de regering-Orbán de haast ongecontroleerde macht over asielaanvragen in Hongarije gegeven. En waarschijnlijk gezien het feit dat Orbán zijn collega Poetin niet voor het hoofd wil stoten, keurt de immigratiedienst Torubarovs aanvraag steevast af. Vorig jaar had een moedige Hongaarse rechter zijn buik echter vol van dit spel, en stapte naar het Europees Hof van Justitie.

Daar werd deze maand op Europees niveau bepaald dat rechters die macht niet mag worden afgenomen. Dat is niet alleen – eindelijk – goed nieuws voor Aleksei Torubarov, het is ook van belang voor veel van de asielzoekers die momenteel aan de Servische grens verblijven. ‘Deze zaak is zeker niet het enige pingpongspel dat momenteel gespeeld wordt’, zegt Ivóna Bieber, een van de advocaten die de zaak-Torubarov in Luxemburg bepleitte. ‘Die procedures waren allemaal tijdelijk stopgezet, in afwachting van deze uitspraak. Al die mensen krijgen nu een eerlijk aanvraagproces en komen hoogstwaarschijnlijk voor een vluchtelingenstatus in aanmerking – ondanks het feit dat de regering dat niet wil.’

In het afgelopen jaar zijn slechts drie asielaanvragen goedgekeurd, één daarvan betrof nota bene de corrupte Macedonische ex-premier Nikola Gruevski. Deze uitspraak kan dat getal aanzienlijk laten stijgen. ‘Nu alleen nog hopen dat de rechters hun teruggewonnen macht ook daadwerkelijk durven te gebruiken.’