De islamitische revolutie ‘onaangenaam, maar niet gevaarlijk’

De Koude Oorlog week voor het Mohamedaanse Gevaar. Baardige mannen die boeken verbranden en hun vrouwen in sluiers verstikken. Ja, het rommelt in het Oosten. En in het Westen. Maar hoe reeel is het schrikbeeld van de islamitische revolutie? Een Groene-special in het voetspoor van Mohamed.

ALGERIJNSE SCHOOLMEISJES die neergeschoten worden omdat ze niet gesluierd gaan. De fatwa tegen Salman Rushdie. Egyptische fundamentalisten die aanslagen plegen op toeristen. Palestijnse fanatici die zich tegen het vredesakkoord met Israel keren. De burgeroorlog in Soedan, waar volgens Het Parool christenen door moslims worden gekruisigd. Het dagelijks nieuws toont niet de fraaiste kant van de islam.
Of zijn dit soort verontrustende berichten een kwestie van selectieve verontwaardiging? Verraden ze de behoefte aan een nieuw vijandbeeld, nu het communistische gevaar is verdwenen? Hoe dreigend is die islamitische revolutie eigenlijk?
Er zijn ook andere, meer gemengde berichten, en deze Groene getuigt daarvan.
Een krijgshaftige Palestijnse sjeik ontpopt zich in het autonome Jericho als klein mannetje. Teheraanse yuppen zeggen op straat dat ze voor de islamitische republiek zijn maar drinken thuis whisky. Arabische vrouwen verzetten zich tegen de beperkingen die de conservatieven hen willen opleggen. Salman Rushdie ziet zich in bescherming genomen door mensen die hem willen meeslepen in een verbale kruistocht tegen de islam. En de profeet Mohamed bleek ook maar een mens te zijn; zijn openbaringen kreeg hij tegen wil en dank en gingen gepaard met veel pijn.
Vormt de islamitische revolutie een gevaar voor de westerse beschaving? De Nederlandse arabist professor J. Brugman beantwoordt deze vraag genuanceerd: ‘De islam in Europa is onaangenaam, maar niet gevaarlijk. In termen van wereldpolitiek betekenen de islamitische landen niets. Saoedi-Arabie is een rijk land, maar kan zichzelf niet eens verdedigen; daar had het in de Golfoorloog een christelijk leger voor nodig. Wat wel vervelend is, is dat Saoedi-Arabie fundamentalistische groepen in het buitenland financiert en het Rushdie-vuurtje in Engeland heeft opgestookt.
Maar ook al vormt de islamitische wereld voor ons geen bedreiging, voor de mensen zelf is de opkomst van het fundamentalisme ellendig. De agressie zit helaas een beetje in het geloof. De geschiedenis van de islam is begonnen met een serie oorlogen. Niet dat Mohamed zo'n wreed man was, maar hij heeft mensen laten ombrengen en dat deed Christus niet. Natuurlijk heeft het christendom heel wat meer op z'n geweten dan de islam, maar het huidige christendom is niet te vergelijken met de positie die de islam in de islamitische wereld heeft. Daar komt onkerkelijkheid onder de massa niet voor. Bij vrije verkiezingen zouden overal, met uitzondering misschien van Libanon, de Moslimse Broeders en hun geestverwanten winnen.’
EEN VERLICHTING heeft de islamitische wereld tot nu toe niet gekend?
Brugman: 'Nee, iets als onze Hervorming en daarna de Verlichting hebben ze nooit gehad. Sinds 1250 was het daar de dood in de pot. Er is binnen de islamitische wereld ook geen centrale organisatie waar men zich tegen kan afzetten. Onwillekeurig wordt daardoor de staat met de kerk geidentificeerd. Een inquisitie heeft de islam nooit gekend, maar er is geen vrijheid van godsdienst. Zelfs in Egypte kun je worden ontslagen als je als een afvallige wordt beschouwd. Wel hebben ze weer een betere staat van dienst dan de christenen als het gaat om tolerantie. Tenminste, voor zover het gaat om de godsdiensten van het Boek, christendom en jodendom. En mits die religies zich onderwerpen. je er niet bedrijven.’
Zou de islam in Nederland een gevaar kunnen worden voor de mensenrechten?
Brugman: 'Niet zolang islamieten maar zo'n klein percentage van de bevolking vormen en bovendien onderling zeer verdeeld zijn. Wel bestaat het gevaar dat er concessies worden gedaan. De Libanese ambassadeur, een verlicht en pro-westers man, heeft serieus voorgesteld dat voor moslims overal het islamitisch familierecht zou gelden. Dat betekent polygamie tot vier vrouwen, verstotingsrecht voor de man en het gezag van de vader over de familie. Dat is een grote inbreuk op de Nederlandse rechtsorde. Nu kunnen we een meisje beschermen dat wegloopt omdat zij niet naar Marokko wil om te trouwen.’
Professor Brugman geeft toe dat hij minder enthousiast over de islam is geworden nu de moslims bij hem door de straat lopen. Brugman: 'Het irriteert me als ik zo'n moslimvrouw helemaal ingepakt, als teken van onderworpenheid, zie lopen. Dat hoort hier niet. Het is allemaal niet gevaarlijk, maar onaangenaam vind ik het wel.’