De ‘Kathedraal van het Roemeense Volk’

Boekarest – De Roemeens-­orthodoxe kerk heeft geen last van de crisis. Naast het megalomane paleis van oud-dictator Nicolae Ceausescu wordt momenteel het fundament gelegd voor een kathedraal van buitengewone proporties. Hij moet het pronkstuk van de orthodoxe gezindte worden.

De ‘Kathedraal voor de Verlossing van de Natie’ wordt volgens de bouwmeesters ‘een symbool van nationale verbondenheid en waardigheid’. Aan die waardigheid hangt nu al een prijskaartje van honderd miljoen euro en de schattingen lopen op tot vierhonderd miljoen.

Een deel van dat bedrag wordt geschonken door de staat; naast de elf hectare grond die ermee gemoeid is, stelde de regering reeds tien miljoen euro beschikbaar. Hoewel uit steeds meer hoeken protest klinkt, waant de kerk zich sterker dan ooit. Bijna negentig procent van de Roemenen noemt zichzelf orthodox. Nergens in Europa zijn zoveel kerken per hoofd van de bevolking. De patriarch geniet meer vertrouwen dan de premier en de president samen. Maar de schoen wringt bij de beter opgeleiden, die weten dat de Roemeens-orthodoxe kerk in werkelijkheid een machtige holding is met naar verluidt miljarden euro’s inkomsten uit landbezit, onroerend goed, religieuze diensten en donaties. Niettemin pompt de staat tonnen subsidie in dit religieuze apparaat en nu dus in een potsierlijk gebedspaleis.

De oorzaak ligt in de grote afhankelijkheidsrelatie tussen kerk en staat. Tijdens het communisme collaboreerde de orthodoxe kerk – al dan niet vrijwillig – met het regime. Beide partijen deden er hun voordeel mee: de Roemeens-orthodoxe kerk was de enige toegestane geloofsinstelling en de staat gebruikte die om de bevolking koest te houden. Nog steeds houden de elites elkaar de hand boven het hoofd: de politiek matst de kerk in ruil voor steun bij de verkiezingen, en hoge geestelijken – niet zelden ex-werknemers van de voormalige geheime dienst Securitate – kunnen hun carrière ongestraft voortzetten en in dure auto’s blijven rijden. Het feit dat Adrian Videanu, burgemeester van Boekarest op het moment dat de vergunning voor de kathedraal werd afgegeven, kort daarna voor een prikkie een landgoed overnam van de kerk is exemplarisch voor deze relatie. Nu corruptie en schandalen de politiek steeds meer parten gaan spelen, is het wachten op het moment dat ook de kerk in zijn eigen staart bijt. Ceausescu moest nog vóór de voltooiing van zijn ‘Paleis van het Volk’ het veld ruimen. De architecten van de ‘Kathedraal van het Volk’ zou wel eens hetzelfde kunnen overkomen.