Gaat Oxford de wereldgeschiedenis herschrijven?

De klassieke heilige graal

«Oxford ontcijfert klassieke goudmijn», kopte NRC Handelsblad af gelopen maand. Het bericht was gebaseerd op de Britse krant The Independent: «Eindelijk gedecodeerd: de ‹klassieke heilige graal› die de geschiedenis van de wereld kan herschrijven.» Na publicatie in The Independent werd het bericht door diverse media overgenomen.
Volgens NRC Handelsblad gaat het om zo’n vierhonderdduizend fragmenten, eerder gevonden in wat eens een vuilnisbelt was in het Egyptische plaatsje Oxyrhynchus. De fragmenten van onder anderen Sofokles, Euripides, Archilochos, Loukianos en Parthenios waren leesbaar geworden met behulp van een nieuwe infraroodtechniek. Tussen de al bekende fragmenten zouden zich nog honderden nieuwe bevinden, waaronder ook verloren christelijke evangeliën, geschreven in de tijd dat de eerste boeken van het Nieuwe Testament werden geschreven.
Daar kan die Dan Brown van de DaVinci Code nog een puntje aan zuigen.
Collega-onderzoekers reageerden gelaten op de ontdekkingen. Ook op de website van de Faculty of Classics van de Universiteit van Oxford wordt geen melding ge maakt van een plotselinge doorbraak die een goudmijn of een heilige graal heeft opgeleverd. Wel is de voortgang van het on derzoek naar fragmenten uit Oxy rhynchus zeer goed online te volgen. Zo kunt u zelf meelezen – overigens zonder infraroodbril – in de aangroeiende database met afbeeldingen van de afzonderlijke teksten op www.papyrology.ox.ac.uk.
De teksten worden de laatste decennia ook met infraroodtechnieken bestudeerd en interessante vorderingen worden gemaakt. Groot probleem is niet zozeer de leesbaarheid als wel de gigantische, onidentificeerbare puzzel die het corpus vormt. Huwelijkscontracten, belastingaanslagen, hitsige fictie en geschiedenisteksten liggen op een hoop door elkaar heen. De onderzoeksleider van het project om de teksten te digitaliseren, Dirk Obbink, verwacht dat het zo’n twee generaties zal duren voordat de databank compleet is en alle teksten zijn vertaald. Na de berichtgeving van The Independent en de reacties van verbaasde collega’s bleef Obbink op de vlakte en gaf in een online blog van papyrologen aan dat The Independent wellicht wel wat enthousiast en selectief was geweest. Hij hoopt bin nen kort wel enkele niet eerder gepubliceerde fragmenten te tonen.
Geen graal dus, maar wel mooie woorden in de pas door Obbink vertaalde regels van de dichter Archilochus uit de zevende eeuw voor Christus. Obbink gaf ze aan The New York Sun. Ze vertellen over de vergissing van vlak voor de Trojaanse oorlog, toen de Grieken per ongeluk de verkeerde stad aanvielen: «Want ze dachten dat ze de stad Troje aanvielen met zijn hoge poorten, maar in werkelijkheid stonden ze op de koren dragende grond van Mysië.»