De kleingeestigheid van Peter Sloterdijk

Berlijn – Tien jaar lang presenteerde filosoof Peter Sloterdijk met zijn assistent Rüdiger Safranski _Das philosophische Quartett. _In alles bij elkaar 63 uitzendingen bespraken ze telkens met twee geleerde gasten vragen als ‘Is de wereld nog te redden?’ of ‘Kan het universum zonder God?’

De publieke zender ZDF vindt het welletjes. De anti-talkshow, waarin niemand de ander in de rede viel en monologen zich eindeloos voort sponnen, moet plaatsmaken voor een nieuw filosofieprogramma met een nieuwe gespreksleider. De heren zijn ‘uitverteld’, liet de zdf-chef weten. ‘Een mooie euthanasieformule’, reageerde Sloterdijk sarcastisch.

De nieuwe beeldbuisfilosoof heet Richard David Precht, auteur van ook in Nederland bekende bestsellers als Wie ben ik en zo ja, hoeveel? (2008). Een aantrekkelijke man, eind veertig, met lang haar en een altijd tot op het borstbeen openstaand hemd. Frankrijk heeft zijn Bernard-Henri Lévy, Duitsland countert nu met ‘rdp’. De omroep zoekt met Precht duidelijk naar een jonger publiek. Het Quartett trok weliswaar gemiddeld een half miljoen kijkers, wat veel is voor een uitzending die ’s zondags kort voor middernacht begon. Maar volgens Sloterdijk waren dat vooral ‘postmateriële ouderen, oftewel slapelozen en andere bedmijders die maandag niet vroeg naar hun werk hoefden’.

Het is natuurlijk nooit leuk om eruit gesmeten te worden en Sloterdijk heeft de verleiding niet kunnen weerstaan om zijn opvolger te bespuwen. ‘Prechts ambacht is de journalistiek’, zei hij in een interview met Die Zeit: ‘Hij is dus populariseerder van beroep. Zijn clientèle lijkt op die van André Rieu, dames van boven de vijftig in laat-idealistische stemming.’

‘Ik had van een taalkunstenaar als Sloterdijk een originelere vergelijking verwacht’, riposteerde Precht, die overigens germanist en geen journalist is, uit een streng marxistisch milieu (brd) stamt waarover hij een mooi boek schreef en recent Der Kunst, kein Egoist zu sein publiceerde, een vuistdikke verhandeling over sociale rechtvaardigheid.

Prechts programma dat kort en krachtig Precht heet, heeft dezelfde zendtijd als het Quartett. Afgelopen zondagnacht beleefde het zijn première. Precht sprak met een idealistische pedagoog over het falende onderwijssysteem in Duitsland. Ook Precht hield zich aan de filosofische methode: geen twistgesprek maar lange monologen die elkaar aanvulden. Maar wat een verschil in toon en taal! Precht formuleerde zijn stellingen in hard en helder Rijnlands; logisch opgebouwd, geen speld tussen te krijgen. Al na een kwartier begon je terug te verlangen naar de eindeloos meanderende polymeerzinnen die Sloterdijk in zijn zachte Zuid-Duits voor zich uit kuchte.