Tentoonstelling

DE KRACHT VAN HERHALING

KUNST Jean Pierre Raynaud

Tot eind februari toont museum voor hedendaagse kunst De Pont de installatie La Maison van Jean Pierre Raynaud (Courbevoie, 1939). Het is niet de eerste keer dat het kunstwerk valt te bewonderen in het Tilburgse kunstcentrum: in 1999 toonde De Pont het al eens in een overzichtstentoonstelling van Raynaud. De beweegredenen achter deze herkansing zijn niet duidelijk. La Maison is niet aangekocht en wordt dus geen onderdeel van de vaste collectie, er is geen expositie aan de kunstenaar gewijd en geen oeuvrecatalogus verschenen. Het lijkt alsof De Pont het Nederlandse museumpubliek vooral op het hart wil drukken Jean Pierre Raynaud niet te vergeten.

Daarmee hanteert het museum dezelfde strategie als de kunstenaar zelf: het gaat uit van de kracht van herhaling. De Fransman heeft een fascinatie voor steriel gepresenteerde reeksen van identieke objecten of afbeeldingen. Vanaf 1971 is de witte tegel van 15 x 15 cm zijn handelsmerk: die staat symbool voor industriële perfectie en hygiëne en wekt associaties op met steriele, koude omgevingen als het ziekenhuis en het mortuarium. In 1974 opende Raynaud La Maison de La Celle-Saint-Cloud, een zelfgebouwd huis waarvan alle wanden, vloeren en plafonds zijn voorzien van banale, witte tegels. In La Maison de Jean Pierre Raynaud (1993), de bekroonde documentaire van Michelle Porte, vertelt de kunstenaar over het bouwproces en zie je beelden van het interieur. Raynaud bewoont zijn maison tot 1988; in 1993 breekt hij het af. Hij gebruikt de brokstukken voor de installatie La Maison. Als hij het over de afbraak heeft, spreekt hij poëtisch van een ‘meurtre passionel’.

De kracht van die installatie – 529 zilverkleurige schalen met brokstukken – zit hem niet in de afzonderlijke objecten, maar in de eindeloze reeksen van schalen gepresenteerd in een strakke, seriële opstelling. Het is alsof je kijkt naar een gigantische, ruimtelijke sculptuur van minimal-artkunstenaar Donald Judd. Toch kom je bij Raynaud niet weg met de duiding ‘minimal art’: daarvoor is zijn werk te emotioneel, ligt het te dicht bij de persoonlijke leefwereld van de kunstenaar. Raynaud zelf heeft het bij zijn vroege werk over ‘psycho objects’. ‘Object’ impliceert een zekere afstandelijkheid, terwijl ‘psycho’ juist verwijst naar de geest, en dus naar het persoonlijke verhaal. Die strijd tussen het seriële en het unieke zie je terug in La Maison.

In De Pont hangen op de wanden naast de installatie vier doeken met variaties op de Chinese vlag. In plaats van vier sterren die om de grote ster heen cirkelen, zie je er nu telkens drie. Het gaat Raynaud vooral om het spel van vorm en kleur. In combinatie met La Maison levert het een prachtig gestileerd beeld op.

Jean Pierre Raynaud, La Maison, De Pont, Tilburg, tot 25 februari