De linkse kerk van Engeland

Londen - De Anglicaanse kerk staat bekend als ‘de Conservatieve Partij in gebed’. Geen wonder dat haar leden zich steeds meer ergeren aan de socialistische retoriek van Rowan Williams. Afgelopen week opende de aartsbisschop van Canterbury als gasthoofdredacteur van The New Statesman, een progressief weekblad, de aanval op de Conservatief-liberale regering. De bezuinigingsdrift veroorzaakt naar zijn idee een klimaat van angst. Sterker, de coalitie zou ondemocratisch handelen.

Het is inmiddels een politieke traditie geworden in Engeland: bisschoppen die politiek bedrijven. Halverwege de jaren tachtig publiceerde de kerk onder leiding van aartsbisschop Robert Runcie het rapport Faith in the City, waarin te lezen stond dat Margaret Thatcher mensen in de verpauperde binnensteden negeerde. Rond dezelfde tijd beweerde de bisschop van Durham dat arme kinderen zonder schoenen naar school gingen. Williams heeft de lijn doorgezet door Tony Blair aan te vallen vanwege de deelname aan de oorlog in Irak. En nu dus richt zijn toorn zich op de coalitie.

Volgens Williams leeft er veel verzet tegen de bezuinigingen. Daar is echter geen sprake van. Natuurlijk zijn studenten, de vakbonden en de Labour Partij boos, maar uit opiniepeilingen blijkt dat de meeste Engelsen de noodzaak ervan onderschrijven. Een probleem dat Williams helaas niet aanroerde is de diepgewortelde geestelijke verdorvenheid binnen de publieke sector, welke ertoe leidt dat men zal snijden op zaken als kinderopvang en bibliotheken, terwijl topsalarissen van omhooggevallen managers ongemoeid blijven. Het symbool daarvan is de directrice van Suffolk County Council, Andrea Hill, met haar 240.000 euro per jaar.

De geestelijke zette ook vraagtekens bij de utilitaire beslissing om alleen nog studierichtingen te financieren die direct economisch nut hebben. Maar de meeste problemen heeft hij met de hervormingen van de verzorgingsstaat. Terwijl zijn katholieke collega de regering hier van harte steunt, vreest de Anglicaanse kerkvader een afbraak van de verzorgingsstaat. Hij gaat voorbij aan de achterliggende motivatie van de bezuinigingen: dat de problemen binnen de ‘onderklasse’ niet zozeer financieel van aard zijn als wel geestelijk. De regering wil zelfrespect, arbeidsethos en familie-eenheid terugbrengen, waarden die Williams’ achterban toejuicht.

Tussen onhandig en hypocriet balanceert zijn opmerking dat de coalitie geen legitimiteit bezit om harde maatregelen te nemen. Daarmee negeert hij het feit dat de twee regeringspartijen samen een ruime parlementaire meerderheid koesteren. Het Lagerhuis mag dan wel niet vlekkeloos zijn, het is democratischer dan de Anglicaanse kerk en het Hogerhuis, waarin Williams met 25 collega-bisschoppen zit, de spiritual Lords. ‘Een maand geleden’, concludeerde Tim Wadsworth in The Daily Telegraph, ‘leidde de aartsbisschop op waardige wijze de bruiloft van Kate en William. Misschien moet hij zich tot zijn dagelijkse werk beperken.