De methode-Van Eck

Alle cijfers in de ‘methode-Van Eck’ zijn door ons zo goed mogelijk gecheckt bij schriftelijke bronnen en deskundigen. Hier volgt een overzicht van die bronnen en vindplaatsen (voor de fijnproevers) die de basis vormen voor de uiteindelijke berekening van Van Eck en de controles en aanpassingen die we daarop in de loop van ons onderzoek hebben uitgevoerd.

Hoeveelheid hoogovenafvalgas
Uit de vergunningaanvraag van Tata uit 2004. Sindsdien is de productie bij Tata niet wezenlijk veranderd. Dit cijfer valt ook op een andere manier te herleiden: Tata Steel Nederland meldt in zijn recentste duurzaamheidsverslag (2015/2016) dat zijn milieuefficiëntie 1,7 ton CO2 per ton ruwstaal bedraagt. In datzelfde jaar produceerde het 6,9 miljoen ton ruwstaal. Rekenwijze: 1,7 x 6,9 = 11,7 miljoen ton CO2. Dit correspondeert, als je het terugrekent, met een hoeveelheid uitlaatgas (debiet) van 12 miljard Nm3 hoogovenafvalgas.

De debietcijfers van hoogovenafvalgas en andere gassen (zie hierna) in de vergunningaanvraag zijn gebaseerd op metingen door Tata zelf. Dat blijkt uit een recente brief van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied aan de advocaat die namens de Stichting IJmondig een handhavingsverzoek had ingediend. Hierin schrijft de inspectie: ‘Bij het vaststellen van de revisievergunning in 2007 en de hierop volgende besluiten, is bepaald dat de emissies vanuit de belangrijkste (punt)bronnen van Tata moeten worden gecontroleerd aan de hand van een jaarlijks door Tata ter goedkeuring in te dienen meetplan. Dit meetplan heeft als belangrijkste doel een goed beeld te verschaffen van de emissies van de belangrijkste bronnen van Tata onder als representatief vastgestelde omstandigheden. (…) In de vergunning is vastgelegd om welke emissiepunten en componenten het gaat en met welke frequentie de metingen dienen te worden uitgevoerd.’

Het bedrijf stelt in een reactie dat het om ‘maximale waarden’ gaat. Maar volgens een mail aan De Groene van de Omgevingsdienst Noorzeekanaalgebied, waar Tata onder valt, zijn ‘de debieten die in vergunningaanvragen zijn opgenomen (…) in het algemeen gebaseerd op metingen’.

De debieten in de vergunningaanvraag uit 2004 waren gebaseerd op een productie van 7 miljoen ton ruwstaal per jaar (het maximum). Wij hebben vervolgens die getallen teruggerekend naar 6,25 miljoen ton ruwstaal, het actuele productievolume in 2018.

Concentratie koolstof in hoogovenafvalgas
Uit een spreadsheet uit 2009 afkomstig van het energiebureau van Tata, door Van Eck aan ons verstrekt, met wekelijkse metingen in de schoorstenen. De metingen zijn gedaan in verband met de rapportageplicht voor onder andere zwavel. Een vergelijkbaar concentratiecijfer voor koolstof vonden we hier.

Hoeveelheid kooksovengas
Berekend op basis van een opgave van Tata dat kooksfabriek 1 in 2018 1.135.000 ton kooks produceerde en kooksfabriek 2 700.000 ton.

Concentratie koolstof in kooksovengas
Uit een spreadsheet uit 2009 afkomstig van het energiebureau van Tata, met metingen in de schoorstenen. Het concentratiecijfer valt ook te berekenen: in diverse rapportages die Van Eck als luchtdeskundige van de provincie heeft gezien, stond de samenstelling van kooksovengas. Vervolgens heeft hij de CO2-gehaltes van al die stoffen in het kooksovengas opgezocht in het handboek Basisgegevens aardgassen van de Gasunie en de resultaten opgeteld.

Hoeveelheid oxyafvalgas
Uit de vergunningaanvraag van Tata uit 2004. Klopt ook met getallen die Van Eck in zijn werk destijds voorbij heeft zien komen.

Concentratie koolstof in kooksovengas
Een kuub oxyafvalgas heeft een warmte-inhoud van 8 MJ/Nm3. Met behulp van het Gasunie-boek Basisgegevens aardgassen kan dat worden omgerekend naar volumepercentages voor CO en CO2. Een vergelijkbaar cijfer vonden we in een document van De Onderzoeksraad voor Veiligheid.

Hoeveelheid aardgas Noord en Zuid
In de vergunningaanvraag van Tata uit 2004 staat 1.150.000.000 Nm3. Maar dat is wel een maximum. De hoeveelheid aardgas die Tata jaarlijks nodig heeft om bij te stoken hangt onder andere af van de warmbandwalserij en de hoeveelheid plat staal die wordt besteld. Wij zijn na het overleg met de NEa veel lager gaan zitten, op 316 miljoen Nm3, omdat dat het recentste cijfer is dat we konden vinden, te weten over 2013.

Hoeveelheid aardgas via Nuon en Vlam
45 procent van het hoogovengas gaat naar Nuon.

Hoogovenafvalgas heeft een warmte-inhoud van 3,7 MJ/Nm3. Dit heeft Van Eck berekend op basis van analysestaten die hij heeft gezien, de eerdergenoemde spreadsheet van het energiebureau van Tata en het Gasunieboekje. In de vergunningaanvraag (deel 0, par. 4,3) stelt Tata zelf dat de warmte-inhoud ligt tussen de 3,4 en 4,5 MJ/Nm3.

Voor de veiligheid moet dit gas worden verrijkt met aardgas zodat de warmte-inhoud uitkomt op 5,7 MJ/Nm3. Een kuub aardgas bevat 35,17 MJ/Nm3 (bron). Per m3 hoogovengas moet er dus gemiddeld 2 MJ aardgas worden bijgevoegd. Rekenwijze: 45 procent van 12.000.000.000 = 5.400.000.000 * 2 MJ = 10.800.000.000 MJ. En vervolgens: 10.800.000.000 MJ/35 = 309.000.000 Nm3.

Concentratie koolstoffen in aardgas
Basisgegevens aardgassen van de Gasunie.

Hoeveelheid reiniging kooksovengas
Ruw kooksgas moet worden gereinigd voordat het kan worden gebruikt, onder andere moet de zwavel eruit worden gehaald. Ongereinigd (ruw) kooksgas bevat ongeveer 10 procent CO2. Kooksovengas gereinigd is dus 90 procent van het ongereingde gas. Rekenwijze: 1,17 mrd/0,9 = 1,3 mrd. 10 procent daarvan is CO2.

Hoeveelheid pellets
Uit de vergunningaanvraag van Tata uit 2004. In de vergunningaanvraag staat bovendien dat Tata bij een productie 7 miljoen ton ruwijzer pellets moet bijkopen. Vorig jaar produceerde het bedrijf 6,25 miljoen ton ruwijzer, dus zijn we ervan uitgegaan dat de fabriek op maximale capaciteit werkte.

Concentratie koolstof in pellets
Voor de productie van pellets zijn minder kolen nodig dan voor sinter (zie hieronder). We weten alleen niet hoevéél minder. We zijn lager gaan zitten dan de berekening van Van Eck en gaan uit van de helft, wat waarschijnlijk een voorzichtige schatting is.

Hoeveelheid sinter
Uit de vergunningaanvraag van Tata uit 2004. We zijn ervan uitgegaan dat de sinterfabriek op volle capaciteit werkt, omdat ze afval van de hoogovens verwerkt. Anders moet Tata betalen voor de stort van dat afval.

Concentratie koolstof in sinter
Er is 50 kilogram kolen nodig om een ton sinter te produceren, aldus de Product Informatie Cyclus, een instructiehandboek van Tata. We hebben echter een iets lagere hoeveelheid aangehouden, omdat kolen niet alleen koolstof maar ook asresten bevatten.