Menno Hurenkamp

De moederschoot

Nederland is een fijn land en dat is niet zomaar een mening. Er zijn geen generaals die je in zee gooien en als dochter van een Zuid-Amerikaanse veeboer word je hier boempats koningin. Het mooist is nog wel dat je bij alles wat je niet bevalt met grote zekerheid kunt zeggen dat het de schuld is van de PvdA. Niet alleen omdat de partij ogenschijnlijk altijd aan de macht is. Wel omdat — op wat christen-zeloten na — alle politieke partijen in Nederland bestaan bij de gratie van de sociaal-democraten. Als het niet de PvdA zelf is die een wet aanneemt of tegenhoudt, dan is het wel een club mensen die ooit boos is weggelopen bij de PvdA, of die is opgericht tégen de PvdA. Je kunt rustig stellen dat dingen in dit land gebeuren omdat de PvdA het wil, of juist omdat ze het expliciet niet wil. Dit is de theorie van de moederschoot — de PvdA als oerbron van de Nederlandse naoorlogse politiek. Om daar wat tekening in te brengen, even snel de feiten.

Het baren van eigen concurrenten begon al in 1948. Toen liepen P.J. Oud en wat aanverwante geesten weg bij de PvdA om een echte liberale partij op te richten, de VVD. De indirecte almacht leidde en passant nog tot tijdelijke clubs als ds’70, en woekerde door via het ontstaan van enige splinterpartijen die nu samen GroenLinks heten.

In de jaren zeventig doken illustratieve figuren als Gerrit Zalm en Frits Bolkestein op. De eerste was nota bene lid van de PvdA en de tweede had als rechtgeaard zakenman geen enkele mening behalve dat hij automatisch tégen datgene was wat de PvdA bepleitte. Zo vormde de PvdA het denken van twee toonaangevende liberalen van tegenwoordig.

Ook het CDA ontstond hoofdzakelijk om het rode gevaar het hoofd te kunnen bieden. De drie confessionele partijen die het CDA vormden, gingen in 1980 samen in de hoop de groeiende club van socialisten electoraal te lijf te kunnen. Een succesvolle premier in de jaren tachtig (Lubbers) wist tien jaar lang te verhullen dat dit CDA sinds deze strategische zet danig de weg kwijt was.

De actualiteit van de rode moederschoot is dat ook Pim Fortuyns haatbrigade hieruit ontsproten is. Fortuyn zelf probeerde het maar kreeg geen poot aan de grond bij de club van Den Uyl. Ook Jan Nagel en Henk Westbroek, die het Leefbaar-Nederland vehikel voor de kale pestprofessor ontwierpen, zijn erkende boze ex-sociaal-democraten. Het beleid dat ze voorstaan — eigen volk eerst en een kwart van de ambtenaren op straat — is nadrukkelijk ingezet als verzet tegen de PvdA-politiek, partij van de Turken en overheidsdienaren.

De PvdA’ers hopen nu de aandacht af te leiden van hun schuld. Ze roepen heel hard dat de ruk naar rechts die Fortuyn met zijn electorale succes inzet vooral een probleem is voor de VVD. Daarover kun je nog twisten, maar één partij heeft de verkiezingen ondertussen al gewonnen: de gezamenlijke gefrustreerde sociaal-democraten (GGS) hebben straks een grotere afvaardiging in de Tweede Kamer dan de PvdA. In het parlement kunnen al die tovenaarsleerlingen nog voor vervelende verrassingen zorgen.