Film: Lady in the Water

De narf en de criticus

Film

De nieuwste rol van de schitterend acterende Paul Giamatti (Sideways en American Splendor) is die van Cleveland Heep, een conciërge bij een appartementencomplex waar op een dag de «narf» Story (Bryce Dallas Howard) verschijnt. Zij blijkt al eeuwen op de bodem van het zwembad bij het complex te wonen. Pas nu laat de narf, een soort zeenimf uit de «Blauwe Wereld», zich zien. Haar doel is om de mensheid, die het spoor bijster is, een boodschap te bezorgen, namelijk dat er een schrijver bestaat die met zijn werk politieke veranderingen teweeg zal brengen. Deze schrijver blijkt Vick te zijn, een bewoner van het complex. En wie speelt de rol van Vick? Niemand minder dan cineast M. Night Shyamalan, regisseur van Lady in the Water.

Misschien is die naar narcisme riekende notie de reden waarom buitenlandse critici deze film haten. Dat is opmerkelijk, want Shyamalan werd als regisseur van de film The Sixth Sense (1999) de lieveling van critici over de hele wereld. Terecht, want het is een film die je bijblijft: het verhaal over de jongen die de inmiddels beroemde woorden «I see dead people» spreekt is een urbaan horrorsprookje dat bij herhaaldelijk bekijken alleen maar beter wordt. Dat geldt ook voor de films die Shyamalan vervolgens maakte: het briljante Unbreakable (2000), over de melancholie van de superheld, Signs (2002), over religieuze paranoia op het Amerikaanse platteland, en The Village (2004), een film over mythologie en werkelijkheid waarin het doelbewust brutale en daardoor prachtige laatste kwartier nog altijd een overrompelende uitwerking heeft. Shyamalan deinst er niet voor terug grenzen op te zoeken. Hij gebruikt tamelijk schaamteloos narratieve gimmicks om het drama op te voeren. En het is nu juist op dit punt – het manipuleren van de kijker – dat Shyamalan met Lady in the Water te ver lijkt te zijn gegaan. Want net zo spectaculair als zij hem eerst hadden opgehemeld, zo verstommend gemakkelijk laten de critici M. Night Shyamalan nu vallen.

Sommige filmschrijvers tonen zich zelfs persoonlijk beledigd. Neem Peter Bradshaw van The Guardian. «Ik schaam me», schrijft hij, «dat ik die ongelooflijke idioot M. Night Shyamalan iets gaf wat maar in de buurt van een goede recensie kwam.» Vervolgens tiert Bradshaw centimeters lang over hoe infantiel Lady in the Water wel niet is. Zo gaat het door: Joe Morgenstern in The Wall Street Journal («een excessief stuk rotzooi») en Michael Atkinson in The Village Voice («Shyamalan wil of kijken hoeveel stukken uitwerpselen zijn publiek bereid is naar binnen te werken, of hij is gek geworden»). De kritiek is dus niet mals.

The New York Times redt Shyamalan. Critica Manohla Dargis vindt de film vermakelijk, ook al oppert zelfs zij de mogelijkheid dat de regisseur de waanzin nabij is.

Lady in the Water is inderdaad Shyamalans slechtste film, maar met zo’n oeuvre zegt dat niet zo veel. Feit is dat de film nog het meest op een uit de hand gelopen fantasie van scenarist Shyamalan lijkt. Maar het resultaat biedt zeker iets van waarde en plezier: het intense, overdreven spel van Giamatti; de sensuele, feeërieke Bryce Dallas Howard; de potsierlijke Shyamalan zelf die de mensheid met zijn schrijfwerk gaat redden; de monsterlijke wezens uit de nederwereld die de arme narf op de hielen zitten; en ten slotte het prachtige personage van Mr. Farber dat in het complex gaat wonen en vervolgens op afschuwelijke wijze door de monsters wordt opgegeten. Het beroep van Mr. Farber: filmcriticus.

Te zien vanaf 7 september