De Nederlander is boos; de Fransman bang

Parijs – Wie met anderen te maken heeft kan niet voorzichtig genoeg zijn. 78 procent van de Fransen is die mening toegedaan. Slechts 22 procent meent dat je anderen kunt vertrouwen. De Nederlander is boos en verongelijkt; de Fransman is op zijn hoede.

Hij vreest zijn medemens, de buitenwereld, de toekomst, ja alles eigenlijk. Een en ander blijkt uit een grootschalig onderzoek van Sciences Po, de beroemde Parijse school voor politieke wetenschappen.

Dat Frankrijk somber gestemd is, is niet nieuw. Sinds politicologen vanaf 1981 op gezette tijden het Franse gemoed begonnen te peilen blijkt dat pessimisme, wantrouwen en ongerustheid overheersen. Maar de huidige economische crisis lijkt zijn uitwerking niet te hebben gemist. Pessimisme is omgeslagen in doem­denken, wantrouwen in afkeer en ongerustheid in angst. Een paar cijfers. Ruim zestig procent van de Fransen ziet de globalisering niet als een kans maar als een bedreiging en één op de twee Fransen is ervan overtuigd dat de neergang van hun land ‘onafwendbaar’ is. Een overweldigende meerderheid (tot negentig procent) is van mening dat de economische en culturele invloed van Frankrijk in de wereld de afgelopen tien jaar is afgenomen. Dat politici van eigen bodem die trend zullen keren achten de meeste Fransen niet waarschijnlijk. Ruim tachtig procent vindt dat politici niet het publieke, maar hun persoonlijke belang dienen. 62 procent denkt dat ‘de meerderheid’ van de Franse politici corrupt is. Het vertrouwen in Brussel en de Europese instituties, het verbaast niet, is vrijwel nihil.

De binnenlandse onvrede lijkt zijn concentratiepunt te vinden in de immigrant. Ook dat is niet nieuw. Wél nieuw is de massale afwijzing van de islam. Driekwart van de Fransen noemt deze religie onverenigbaar met de Franse samenleving. Opmerkelijk is ook de roep om een sterke man. Het anti-autoritaire discours van ’68 staat sinds begin jaren negentig onder druk. Nu zegt maar liefst 87 procent van de Fransen dat het land een vrai chef nodig heeft die orde op zaken komt stellen. ‘Alle factoren voor populisme op grote schaal komen samen’, stelde de historicus Michel Winock vorige week in Le Monde. Meer dan ooit lijkt Frankrijk gebukt te gaan onder zijn onvermogen zich aan te passen aan de omringende wereld en met de globalisering een manier van leven te vinden.