De nes-theaters bruisen, sufferds!

Het is een griezelige tekst die Erik-Ward Geerlings heeft geschreven voor Deerikwardgeerlingsgroep. Plaats van handeling is de Fuhrerbunker in Berlijn, april 1945. De gelijkenis van de optredende personages met historische persoonlijkheden van het in de stront der geschiedenis wegzakkende Derde Rijk is zeer opzettelijk: Albert Speer, Martin Bormann, Eva Braun, Magda en Joseph Goebbels. In de Nes-krant werd de voorstelling Het hol van de eeuw aangekondigd als ‘nazi- slapstick’. Een rake typering.

Bij Erik-Ward Geerlings treden wild geworden kleinburgers op, noodgedwongen bij elkaar gepropt in Het Graf Van De Macht. We horen stuntelige begroetingen (‘Zeg heil’), en verhaspelde namen (Borkmann, Geubbels). De stijl van acteren is droog, vaak onweerstaanbaar komisch. Niet iedereen beheerst die code overigens goed. Ilse Froklage (Eva Braun) is mij bijvoorbeeld te pathetisch, op het ijdele af. Hilt de Vos (Magda Geubbels) kiest trefzeker de koude, steriele toon van de vrouw die weet dat 'het’ is afgelopen. Een ideale voorstelling is Het hol van de eeuw door de accentverschillen in het acteren niet geworden. Maar ze is als daad in alle opzichten moedig, zeker als tegenwicht van de zoveelste enscenering van het dagboek der dagboeken in dit Heilige Jaar van het Grote Gedenken. De Amsterdamse (Nes)theaters stelden Erik- Ward Geerlings in staat Het hol van de eeuw te maken, als derde deel van een drieluik, dat eerder over Brecht en Freud ging. Later dit voorjaar zal de complete trilogie nog een keer in de Nes te zien zijn.
Over de Nes als theaterstraat werd vorige week uitgebreid bericht in de Volkskrant; medewerkers Hein Janssen en Ronald Ockhuysen waren een paar avonden in de Amsterdamse straat en hun bevindingen stonden op de voorpagina van de cultuurbijlage. Verlucht met suggestieve foto’s. Van lege stegen en lege pleintjes. Voorzien van suggestieve koppen. Over dat het akelig stil zou zijn in dat theaterstraatje.
Die reportage is een van de meest liefdeloze, harteloze en bloedeloze dagbladteksten over theater die ik sinds tijden heb gelezen. Om te beginnen de onwaarheden: spelers die definitief uit de Nes zouden zijn vertrokken; niet bij naam genoemde groepen die het Leidseplein boven de Nes zouden hebben verkozen. Over de (goed bezochte) voorstellingen die achter de deuren van de Nes-theaters te zien zijn, ook op de avonden dat de twee Volkskrant-kids in de straat ronddwaalden, krijgt de lezer van het azijnpissende ochtendblad nauwelijks iets substantieels te horen. Artistiek leiders van diverse zalen worden op een zouteloze manier tegen elkaar uitgespeeld. Verder worden we uitgebreid geinformeerd over 'beursbengels’ en theatermakers die zich in de theatercafes te pletter zuipen - een hoog Nieuwe Revu- & Panorama-gehalte.
Waarom die onderstreping van 'leegte’ via domme teksten als: 'In een straat met theaters en horeca verwacht je rumoer, sfeer, muziek, gelal, desnoods joie de vivre. (…) Maar als de voorstellingen beginnen is de straat leeg, hier en daar staan wat fietsen tegen gevels of tegen een aanplakzuil.’ Moet aan het Volkskrant-duo nog worden uitgelegd dat wanneer in een theaterstraat de voorstellingen zijn begonnen, de mensen in de theaters zitten en niet erbuiten flaneren? De Nes is een plek waar makers van diverse pluimage elkaar ontmoeten. Niks over gelezen? Waarom wordt de lezer niet geinformeerd over hoe in de Nes een werkplaats en incidenteel gesubsidieerde theatermakers intensief samenwonen?
Er was alle aanleiding toe, in de week dat het investigative duo er ronddoolde. Aan de hand van de opera Persians van Boudewijn Tarenskeen, Rieks Swartes 1001 Nacht en Erik- Ward Geerlings’ Het hol van de eeuw bijvoorbeeld, had over de 'kweekvijvers’ van ons theaterlandschap het een en ander kunnen worden uitgelegd.
Ik durf er vergif op in te nemen dat het Volkskrant-duo de theaterstraat is binnengewandeld met alleen maar vooroordelen in de kop. Tegen de werkplaatsen, tegen de marge, tegen de kleine zalen, tegen de jonge theatermakers. Het zal de reputatie van de Nes geen goed doen. Maar die van de Volkskrant ook niet. Een jaar of wat geleden pleitte Michael Zeeman, chef kunsten van het ochtendblad, op het Theaterfestival voor een meer essayistische aanpak van de theaterjournalistiek. Afgelopen vrijdag hebben we kunnen zien wat voor hoogstandjes die aanpak oplevert.