OPHEFFER

De nieuwe Jan

Jan Marijnissen treedt af om gezondheidsredenen.
Gek genoeg emotioneert me zo’n bericht. Ik ben geen SP’er, ik heb wel eens op Jan gestemd, maar ik heb verder weinig met die partij, behalve dan dat er aardige mensen in zitten. Maar met Jan had ik wel iets, hoewel ik hem misschien twee keer in mijn leven heb gesproken.
Jan stond dicht bij je, op een of andere manier. Jan was de vriend die de politiek in was gegaan. Jan was de jongen in het café met wie we lachten en ook ruzie maakten, en die ons altijd wees op onze te-kortkomingen. Jan was de jongen die je er altijd bij wilde hebben. De zaken waren minder leuk als Jan er niet bij was. Als er een debat was, wachtte je op Jan. Als er interrupties waren, voelde je altijd even die spanning als Jan naar de microfoon liep.
Al jaren werk ik voor en achter de schermen van de televisie. En steeds als er iets bedacht moest wor-den, was het: ‘En dan nodigen we Jan Marijnissen uit.’ Vanwege zijn opvattingen.
Jan is de SP.
En daarom zal iedereen nu de vraag stellen: und jetzt?
Het vreemde is dat ik met mijn vroegere schoonvader wel eens sprak over Drees. Toen Drees de poli-tiek verliet, dacht ook iedereen: wat nu?
We hadden dit gesprek in de tijd dat er een kabinet-Den Uyl was. Mijn schoonvader viel voor Den Uyl, hij viel namelijk voor de PVDA, al had hij eens een uitstapje gemaakt naar DS’70, om een voor de hand liggende reden: daar zat toen de zoon van Drees. En destijds vond hij de zoon van Drees ‘betrouwbaar-der’ dan Den Uyl.
Toen Den Uyl de politiek verliet en Wim Kok aantrad, vreesde iedereen het ergste. Het werd ook erg, maar het trok ook bij.
En dat zal met de SP ook gebeuren.
Maar… waarom het terugtreden van Jan ook niet gezien als een mogelijkheid voor de andere linkse par-tijen om toch eens te kijken of men samen kan gaan? Klinkt dit raar?
Ik interview bijna wekelijks politici en steeds vallen mij twee zaken op: de SP kan het eigenlijk goed vin-den met GroenLinks en met D66. Sterker: de SP kan het ook goed vinden met het merendeel van de PVV. Dat de SP niet met de PVV samen wil, begrijp ik, maar met GroenLinks en een deel van de PVDA en D66, dat moet toch mogelijk zijn.
Er is behoefte aan een nieuwe linkse partij. Liberaal links. Enigszins conservatief.
Het zou me eerlijk gezegd niet verbazen als Jan dit ook als een mogelijkheid ziet. Er zit namelijk een lijn in zijn politiek en die is niet consequent stabiel. Gelukkig niet. Jan schuift af en toe. Dat hij de SP niet kan verlaten, begrijp ik, want nogmaals: hij is de SP. Maar dat hij een nieuwe beweging zou kunnen ini-tiëren, geloof ik zeker. Hij zou dat als geen ander kunnen.
Het is trouwens vreemd te merken dat de SP de PVV betrouwbaarder vindt dan destijds de LPF. Zoals iemand opmerkte: ‘Het zou best kunnen dat Wilders geleerd heeft van Marijnissen hoe je een partij moet leiden.’ Die twee partijen komen namelijk meer overeen dan je denkt. Ook in de PVV stikt het van de maatschappelijk betrokken Kamerleden. Ook die maken zwartboeken en grossieren in stevige uitspra-ken. En zoals Marijnissen bij de SP hoort, zo hoort Wilders bij de PVV.
Wie is de nieuwe Jan? Niet de opvolger die gekozen gaat worden.