Pieter Hilhorst

De nieuwe Nina

«Belangrijke lessen» heeft Nina Brink geleerd van het debacle van de beursgang van World Online, zo vertelde ze in Buitenhof. Een volgende keer zou ze niet meer zoveel onduidelijkheid laten bestaan over de verkoop van haar aandelen. De prospectus zou ook in het Nederlands geschreven moeten worden en met minder juridisch jargon. Als bewijs van haar goede wil kondigde de gevallen topvrouw de oprichting aan van een fonds van maar liefst honderd miljoen voor gedupeerde beleggers. Paul Witteman doopte het onmiddellijk het Nina-fonds.

Met haar optreden in Buitenhof ontpopte de oprichtster van World Online zich wederom als icoon van deze tijd. Tegenslagen, mislukkingen en blunders bestaan voor moderne mensen namelijk niet meer. Tegenslagen, mislukkingen en blunders zijn juist leermomenten. Zelfs ziekten en ongelukken zijn eigenlijk blessings in disguise. Ze leren je de betrekkelijkheid van je oude zorgen en obsessies. Het ziekbed, de doodsangst en de pijn zijn heilzaam. Het zijn ervaringen die je voor geen goud had willen missen.

Het is alleen jammer dat de lessen die we op zulke dramatische momenten leren vaak van een pathetische eenvoud zijn. Het is inderdaad een ongelooflijk inzicht dat we over honderd jaar allemaal dood zijn, maar of dat ons helpt bij het maken van onze dagelijkse beslissingen waag ik te betwijfelen. Het zijn het soort lessen waarvoor een degelijke analyse van fouten niet nodig is. De inzichten van Nina Brink stellen bij een nadere beschouwing dan ook niet veel voor. Ze zegt dat ze niet meer een tweede keer dezelfde fout wil maken. Hoera. Maar wie wil dat wel? Ze geeft echter nergens de indruk dat ze begrijpt waarom ze die fouten heeft gemaakt. Wie worstelt met terugkerende obsessies, gekten of angsten, dus zeg maar iedereen, weet dat een goed voornemen helaas geen garantie vormt voor een beter leven. Integendeel. Het zelfmedelijden waarmee de belofte doorgaans gepaard gaat, is onderdeel van de kwaal. Het hele interview ontkracht ook Brinks stelling dat ze zoveel heeft geleerd. Ze betreurt de onduidelijkheid die over de verkoop van haar aandelen is ontstaan, maar zegt niet dat ze een volgende keer die aandelen niet zou verkopen. Ook het handelen in gebakken lucht heeft ze niet opgegeven. Het grote gebaar ten spijt moet het Nina-fonds namelijk gevuld worden met geld dat helemaal niet van haar is. Het is afkomstig van de winstdelingsregeling die ze oorspronkelijk had afgesproken met de kopers van haar aandelen, maar waar ze onder druk afstand van heeft gedaan omdat die niet in de prospectus stond vermeld.

Brink belichaamt zo een populaire omkering. Omdat het moeilijk is om daadwerkelijk iets over jezelf te leren, denken mensen dat als ze het heel moeilijk hebben ze ook wel heel veel aan het leren zijn. Het is immers helemaal onverdraaglijk als we al dat leed voor niks doormaken. Zo zijn we allemaal kleine Candides geworden. Net als Voltaires antiheld menen we dat ellende onnoemelijk veel zin heeft, dat het ons naar een betere wereld voert of in ieder geval een beter ik oplevert. Bij gewone sloebers is deze zinsbegoocheling al geen prettig gezicht, maar bij gezagsdragers is het helemaal onverdraaglijk. Bij hen wordt het immers al snel een truc om kritiek en sancties te ontlopen: «Ik heb al zoveel geleerd dat u mij geen lesje meer hoeft te leren.»