De olifant in de Keniaanse kamer

Nairobi – De Keniaanse presidentsverkiezingen van 4 maart leverden een winnaar op: Uhuru Kenyatta, de steenrijke zoon van Kenia’s eerste president. De voorbereidingen voor zijn inhuldigingsceremonie zijn in volle gang. Kenyatta zal in het Kasarani-stadion in Nairobi de presidentiële titel overnemen van zijn peet­vader, de zittende president Mwai Kibaki.

Maar wanneer die ceremonie zal plaatsvinden is onduidelijk, want Raila Odinga, Keny­atta’s tegenstrever, vecht de verkiezingsuitslag aan bij het Hooggerechtshof. Volgens Odinga is er op grote schaal gefraudeerd. En ook al wil een groot deel van de Keniaanse bevolking hier niets van weten, toch lijkt het erop dat Odinga wel degelijk een zaak heeft. Of er inderdaad gefraudeerd is, is nog niet te zeggen, maar dat de verkiezingen verre van transparant waren, is duidelijk.

Na de gewelddadige nasleep van de verkiezingen in 2007 waren de Kenianen bang voor rellen en geweld. Gelukkig bleef het nu rustig, afgezien van een aanval op een politiebureau in Mombasa, waarbij twaalf mensen werden gedood. Maar de grondwettelijk verplichte elektronische identiteitscontrole en elektronische telling van de stemmen mislukten totaal.

Op de dag van de verkiezingen bleek de apparatuur in meer dan tachtig procent van de stemlokalen niet te werken. Laptops waren niet opgeladen. Passwords bleken onbekend. En in de software die door het IT-team van de kiescommissie was ontwikkeld om iedere uitgebrachte stem direct door te zetten naar een centraal telprogramma bleek een bug te zitten, waardoor de afgekeurde stemmen automatisch met acht werden vermenigvuldigd. Totdat het programma er helemaal mee stopte.

De media kwamen voorafgaand aan de verkiezingen een gedragscode overeen, waarin zij afspraken om geen opruiende koppen te plaatsen en terughoudend te zijn in hun bericht­geving over de verkiezingen. Die lijn wordt ruim een week na de uitslag nog steeds voortgezet, waardoor op z’n minst de schijn van partijdigheid ontstaat. Kritische berichtgeving is nauwelijks te vinden. Artikelen van bekende opinie­makers en een vaste columnist van de Daily Nation werden niet geplaatst. De eigenaren van een van de meest kritische dagbladen werden bedreigd. En ook mensenrechtenactivisten werden in de dagen na de verkiezingen bedreigd.

Reden genoeg voor protest vanuit de bevolking. Maar vooral de middenklasse wil na de gespannen dagen rond de verkiezingen zo snel mogelijk terugkeren naar het dagelijks leven. Kenyatta is aangewezen als winnaar, het is vredig gebleven. Transparantie van de verkiezingen is voor hen van ondergeschikt belang. Zo denken veel mensen erover: de cijfers spreken voor zich. 50,07 procent tegenover 43,31 procent. Maar wat als die cijfers niet kloppen? Die vraag is deze dagen de olifant in de Keniaanse kamer.