Film

De ontluikende liefde

Film: Three Times

Schoonheid in de filmkunst ligt vaak in momenten. Een afscheid op een mistig vliegveld in Casablanca, de geprevelde laatste woorden van een stervende in Citizen Kane of de elegant gebogen pols van mevrouw Su Li-zhen in In the Mood for Love. Nu is er nog zo’n moment, en dat is als Chen op een regenachtige avond ergens in Taiwan naast May staat, in de regen samen onder een paraplu, beiden voor zich uit starend, en de camera van achteren in close-up registreert hoe hij eerst voorzichtig zijn hand tegen haar hand legt en beiden hun vingers vervolgens verlangend in elkaar strengelen, alsof dat een daad van verlossing is.
Met uitzondering van de Hongkongse cineast Wong Karwai, maker van het grootse In the Mood for Love uit 2000, is er geen filmmaker die sfeer zo subtiel kan creëren als de Taiwanees Hou Hsiao-hsien, bekend van onder andere Millennium Mambo uit 2001. Het verstommend mooie eerste deel van zijn nieuwe film Three Times is een poëtisch spel waarin de regisseur de kijker uitnodigt het verhaal als het ware zelf te schrijven door gebruik te maken van beeld en geluid op het witte doek. Zelf geeft hij minimale informatie. Al kijkende word je gedwongen stijlelementen als muziek, camerabeweging, kleur, textuur en licht te gebruiken als puzzelstukjes die vorm moeten geven aan het hoofdthema, en dat is de ontluikende liefde.
Three Times bestaat uit drie aparte verhalen die zich in verschillende periodes afspelen. Steeds treden dezelfde acteurs op, Chang Chen en Shu Qi, die telkens verschillende rollen vertolken. In deel 1 wordt de jonge soldaat Chen verliefd op May, een beeldschoon meisje dat in een snookercafé werkt. Het is 1966. Dan, deel 2, een «stille film» die zich in 1911 afspeelt. Chang is een revolutionair die geregeld op bezoek gaat bij de mooie courtisane Ah Mei, die heimelijk op hem verliefd raakt. Vervolgens deel 3, dat in 2005 in Taipeh gesitueerd is, waarin de jonge Zhen een verhouding met de biseksuele zangeres Jing heeft. Complicatie: beiden hebben al een vaste relatie.
Stilistisch verschillen de drie delen van elkaar, maar inhoudelijk zijn er overeenkomsten, zodat de film een geheel vormt. Three Times gaat over het ontstaan van de liefde en de onmogelijkheid van de liefde. Het mooiste is de ontluikende liefde, en dat blijkt uit de eerste twee delen. In deel 1, getiteld A Time for Love, vormen twee populaire liedjes een terugkerend auditief thema: Smoke Gets in Your Eyes van The Platters en Rain and Tears van Aphrodite’s Child, gezongen door niemand minder dan de fantastische Demis Roussos. De camera beweegt langzaam, ritmisch op de maat van The Platters en Roussos. De acteurs zeggen vrijwel niets. Ze kijken alleen maar, soms schalks, soms verlangend, altijd mysterieus en ze biljarten en ze roken sigaretten. En als kijker volg je de regisseur ademloos op deze ontdekkingstocht, net als de personages niet helemaal wetend waar het allemaal naartoe leidt.
Eveneens adembenemend is deel 2, dat opgenomen is als een stille film. Dat is niet alleen een ode aan de begintijd van de filmkunst, maar ook een ode aan film als kunst. Hsiao-hsien illustreert dat film een puur visueel medium is – dat schoonheid in het beeld zelf ligt, en niet in teksten gesproken door mensen of verhaallijnen uitgewerkt door scenaristen. Bij Hsiao-hsien zijn achtergrondgeluid, muziek en dialoog slechts hulpmiddelen bij het creeren van betekenis. Het beeld, daar draait alles om.
In deel 3 overheerst het beeld eveneens, nu in de vorm van grauwe, bijna tastbare kleuren, zodat de sfeer meer destructief is, meer cynisch. De vertelling is extreem fragmentarisch, net als het leven van de jonge personages.
Maar terug naar die avond… Het regent als Chen en May wachten bij de bushalte. Wanneer zij elkaar eindelijk aanraken, verlichten zij de pijn van verwijdering en melancholie, van de lange tijd waarin zij elkaar niet echt kenden, maar waarin zij over elkaar droomden. Dit zijn de wortels van de liefde. Regen en tranen zijn dezelfde, zingt Demis Roussos, en als het regent kun je doen alsof je tranen regendruppels zijn. Dat hoeft hier niet. De tranen van Chen en May zijn tranen van blijdschap.
Te zien vanaf 27 april