De operette in noord-ierland blijft doorgaan

Veertien dagen geleden leek in Noord-Ierland een burgeroorlog om de hoek. De leiders van Sinn Feín, de ‘politieke vleugel’ van de IRA, riepen de katholieken op met geweld te protesteren tegen het vernederende gesar van de protestanten, in de vorm van de geplande parades door katholieke wijken. Het leek of ook de Labour-regering van Tony Blair heulde met die protestanten, de unionisten. Er was dus, concludeerde katholiek Ulster, geheel niets veranderd.

Maar toen, volstrekt onverwacht, bonden de marcherende, trommelroffelende protestanten in. Ze annuleerden enkele parades. Een redelijke verklaring voor deze ommezwaai was er niet. Mogelijk had angst voor een gewapend katholiek IRA-offensief de unionisten gemotiveerd.
Nog geen week later al volgde de tweede verrassing. Jerry Adams, het politieke brein binnen Sinn Feín ‘verzocht’ de IRA een bestand af te kondigen. Binnen 24 uur kreeg Adams zijn zin. Een komedie natuurlijk. De IRA wilde duidelijk onderstrepen dat er een politieke beslissing was genomen. Men wilde de politiek een kans geven.
En er gebeurde hetgeen de IRA had gehoopt. De unionisten rebelleerden. Ze wilden helemaal geen vredesgesprek. Praten aan één tafel met Sinn Feín voordat de IRA alle wapens zou hebben ingeleverd? Uitgesloten! Wapens laten inleveren naarmate besprekingen zouden vorderen? Waanzin, je onderhandelt niet met gewapende terroristen. En was er echt een IRA-bestand? Nee, want het woordje 'permanent’ ontbrak in het IRA-bestandscommuniqué. Moest men de IRA vertrouwen op zijn woord? Welk een dolle gedachte!
Kort en goed, lieten de unionisten weten, Tony Blair kon met de IRA en Sinn Feín konkelefoezen wat hij wilde, men kon ronde tafels voorbereiden, maar zij, de unionisten, de verdedigers van het recht, zouden niet aanzitten.
Dit alles leidde tot komische scènes bij Stormont-castle, het gouvernementskasteel buiten Belfast. De leiders van Sinn Feín arriveerden er in keurige kostuums om, zeiden ze, hun kantoren in te richten. Een symbolisch, maar duidelijk gebaar.
De unionisten hapten naar adem. Sinn Feín demonstratief neergestreken in Stormont, eens het bolwerk van de protestantse overheersing, een belediging! Uit protest verlieten de protestanten hún kantoren, het hoofd militant achterover. Scène uit een goedkope operette, alleen het zingen ontbrak.
En nu? Het enige positieve element rond dit theater is natuurlijk dat er een IRA-bestand van kracht is. En gezien de lange traditie van het 'bevrijdingsleger’ zal geen IRA-lid het wagen dit bestand te schenden. Maar de politieke oplossing van de Noordierse stammenoorlog bevindt zich nog ver achter de horizon.
Want de harde waarheid is dat de unionisten tot het uiterste zullen proberen hun machtspositie in Ulster te behouden. En de republikeinen - lees: de IRA - willen maar één ding: terug naar het moederland, de Ierse republiek. Want: 'Oh, Noord is Noord en Zuid is Zuid and never the twain shall meet.’
Of tòch, misschien…