De oppositie van Belarus loopt in Polen op eieren

Warschau – Polen is een natuurlijke bondgenoot van de oppositie in Belarus. Het is na Rusland de belangrijkste buur, heeft eeuwenoude banden met Wit-Rusland en ligt verankerd in de EU en de navo. Maar Polen is ook zo’n land waar de democratie op de tocht staat. Dat wringt als je van je Wit-Russische vaderland een democratie naar westers model wilt maken. De autoritaire systemen die Orbán en Kaczyński in elkaar knutselen in Hongarije en Polen worden niet voor niets milde varianten van het poetinisme genoemd.

Toen Kaczyński eind 2015 de macht veroverde, werd de band met Wit-Rusland aangehaald. Zijn Senaatsvoorzitter, Stanisław Karczewski, ging drie dagen op bezoek in Minsk en verklaarde na terugkomst dat Loekasjenko ‘zo’n warme persoon’ was. ‘Als het gaat om de menselijke dimensie, dan zie je direct dat Loekasjenko alles gelegen is aan het belang van Wit-Rusland’, meldde Karczewski na zijn ‘warme’, ‘goede’ en ‘hartelijke’ gesprek met de dictator.

Soort zoekt soort, concludeerde een woedende oppositie. Parlementariër Kamila Gasiuk-Pihowicz wees erop dat Kaczyński’s partij de weg naar het oosten insloeg ‘met het destabiliseren van het Constitutionele Hof, een wet die demonstreren beperkt en een aanval op ngo’s’.

Afgelopen week was het Kaczyński’s vice-voorzitter van de Sejm (Tweede Kamer), Ryszard Terlecki, die liet voelen waar de schoen wringt. Hij bekritiseerde de Wit-Russische oppositieleidster Svjatlana Tichanouska, omdat ze de Poolse oppositieleider Rafał Trzaskowski had ontmoet.

‘Als Tichanouska reclame wil maken voor de antidemocratische oppositie in Polen en zich wil vertonen op een bijeenkomst van Trzaskowski, laat haar dan maar hulp gaan zoeken in Moskou. Wij steunen alleen een Wit-Russische oppositie die niet aan de kant van onze tegenstanders staat’, zei Terlecki. Zijn woorden zorgden voor een storm van verontwaardiging.

Maar in plaats van excuses aan te bieden deed Terlecki er nog een schepje bovenop. Hij waarschuwde Tichanouska in een brief voor politici van de Poolse oppositie ‘die de uitslag van democratische verkiezingen niet erkennen, die de legitimiteit van staatsinstituties in twijfel trekken, rechters steunen die de wet overtreden en die hun tegenstanders dreigen met strafmaatregelen mochten ze de macht heroveren’.

Dat schrijft hij namens een partij die na verloren verkiezingen riep dat ze vervalst waren, die systematisch de oppositie ‘ondemocratisch’ noemt, die probeert oud-premier Donald Tusk achter de tralies te krijgen en die de rechterlijke macht onder politieke controle plaatst, zonder zich ook maar iets aan te trekken van het EU-Hof dat dit muilkorven van rechters veroordeelt.