De opvoedplicht voorbij televisie

Docu-soap heb je in soorten en maten. Die over de Amsterdamse Zeedijk bij RTL4 lijkt voorsprong op de concurrentie te hebben door de vele extremen die de lokatie aankleven (zoals plat-Mokumse bejaarden plus multiculturele middenstand versus junks aller landen): het drama, waarnaar elders geduldig gezocht moet worden, ligt hier op straat. Dat blijkt geen garantie voor boeiende televisie. Het blijft bij aaneen gemonteerde plakjes leven; de echte pijn wordt vermeden. Dramaturgie ontbreekt en het wordt geen gram meer dan de som der delen. Op een extreme hoofdpersoon - een travestiet die een theater voor zichzelf heeft gekocht, droomt van een zangcarrière maar behalve voor narcisme een talent van niks heeft - raak je snel uitgekeken, terwijl in die gegevens toch een tragedie lijkt te schuilen.

Dat sluit bijzondere scènes niet uit: winkeliers hebben een kerstman ingehuurd. Maar kerstman kwam vrienden tegen, van het ene cognacje kwam het andere en als de camera hem aan het werk treft is hij als een maleier. Ontmoet twee meisjes, converseert moeizaam en gaat dan pontificaal gestrekt. ‘Kerstman valt’ is het meer constaterende dan geschokte commentaar van de achtjarigen want, ach, die kinderen zien vreemdere dingen. Hij vervolgt zijn ronde, zonder baard en snor en in plaats van kwaad te worden ziet de middenstand er vooral de lol van in. Docu-soap is ook VPRO’s Onder de 16 op zondagochtend: drie jongens van veertien worden met elkaars leven geconfronteerd. Limburgse bokser, Noord-Hollandse rugbyer en Rotterdams aankomend intellectueeltje. Wereld van verschil tussen de eersten (rustig, gehoorzaam aan vader) en de laatste met z'n grote bek en zijn 'dispuut’ van scholieren waarin het corpslidmaatschap met jaarhiërarchie en vernedering alvast wordt geoefend. Tegenover 'ouderejaars’ is deze Valentijn nog gehoorzaam, maar zijn ouders (VPRO-leden zonder twijfel) hebben weinig meer in te brengen. Of leeftijdgenoten het wat vinden? Ik vind het aardig en ben opgelucht dat de opvoedplicht voorbij is. Meer dan aardig is Toscane, ook al onderdeel van Villa Achterwerk op de zondag. Kasper van Kooten debuteerde aan de zijde van Kraaykamp Junior in een comedy - zo erbarmelijk dat de naam me ontschoten is. Hij lijkt uiterlijk al enigszins op die schreeuwlelijk en je kreeg het gevoel dat hij hem ongewild imiteerde. De tragedie leek duidelijk: zoon treedt in voetsporen van geniale vader Kees en gaat te gronde. Waarom zei niemand dat hij accountmanager en geen komiek moest worden? Maar bezie het wonder: in Toscane doet Kasper, samen met Martine Sandifort, zijn 'eigen ding’ en het is enig. Korte scènes, reeksen typetjes. Linke soep want 'leuk doen’ ligt veel meer voor de hand dan 'leuk zijn.’ Maar ze zijn leuk, die twee. Door lef, gemak en technische vaardigheid. Niets erger dan je een lollig boers of plat accentje aanmeten - tenzij je dialect en jargon echt weet te imiteren, zoals hier. Bovendien gaat het ergens over. Over modieuze flauwekul. Of over accountmanagers, oftewel loze newspeak. Of we zijn op bezoek bij een stichting die erotiek tussen jongeren bestrijdt: recent Azerbeidzjaans onderzoek heeft namelijk uitgewezen dat die verlangens helemaal niet bestaan maar product zijn van medialeugens. Waarmee natuurlijk de EO op de hak wordt genomen die overbevolking wegwuift met het 'wetenschappelijk’ onderzoeksresultaat dat de huidige wereldbevolking met gemak in Texas past. Martine en Kasper maken samen met regisseur Frank Ketelaar van Toscane een programma met eigen toon en verdiensten. Prijzen we ten slotte de Vara vanwege Kika New York, een jongerenprogramma van Kika Vliegenthart. Natuurlijk is dat een rampencategorie omdat 'jongeren’ evenveel op elkaar lijken als 'mensen’; omdat ze of naar soap of naar Brandsteder of naar De nieuwe wereld of helemaal niet kijken; omdat makers niet weten hoe idioot ze de camera moeten laten zwaaien, hoe zenuwziek ze moeten monteren en hoe oorverdovend de muziek moet om de doelgroep te lokken. Maar Kika maakt snelle televisie die helder, boeiend en inhoudelijk interessant is. - Ook dat nog. Kassucces van de publieken. Over moedwil, misverstand, draaikonterij bij bedrijfsleven en overheid ten koste van consument en burger. Niet om aan te zien van leukdoenerigheid. Sylvia Millecam breekt alle lolbroekrecords. KRO, zondag, 20.53 uur, Nederland 1. + Voskuil in De Plantage. Videoband van de twee mooie Groenteman-gesprekken met schrijver en gade. Waarbij niet-uitgezonden materiaal. Ÿ28,50 op giro 444600 t.n.v. VPRO, Hilversum.