De pds gaat in hongerstaking voor de kerst

De PDS, opvolger van de SED, de Oostduitse Communistische Partij, ging vorige week in Berlijn in hongerstaking. De progressieve Tageszeitung interviewde prompt een dieetdeskundige over de vraag: Heeft het zin om voor de vette kerstdagen eerst een weekje te hongeren? Het antwoord: ‘Voor het dieet dient men de darm volledig te legen, anders helpt het vasten niet tegen komende gewichtsvermeerdering.’

Intussen trokken de ex- communistische hongerstakers rond door Berlijn. Nergens waren ze welkom, niet in de kantoren van Treuhand, niet bij de Berlijnse volksvertegenwoordiging. Uiteindelijk was alleen de ex-Oostduitse Volksbuhne bereid de hongerstakers voorlopig gastvrijheid te verlenen.
Een stukje gezamenlijk- Duitse folklore? In zekere zin. Maar er steekt ook een gevaarlijke kant in de escalatie van wat officieel alleen maar een fiscaal conflict is. De PDS werd aanvankelijk door de belastingdienst aangeslagen voor 3,2 miljoen mark vennootschapsbelasting, vanwege zakelijke belangen van de SED in de slotfase van de DDR. De PDS weigerde te betalen; zij was van mening dat die zakelijke belangen inmiddels werden afgehandeld door Treuhand. Gevolg was dat de aanslag plotseling vermeerderde naar 67 miljoen mark. Volgens de PDS wil men de partij na haar relatieve succes bij de Bondsdagverkiezing van vorige maand alsnog economisch om zeep te brengen. Immers, andere ex-Oostduitse partijen, die zo slim waren te fuseren met Westduitse partijen, hebben nimmer zo'n aanslag ontvangen. Intussen is beslag gelegd op de gelden die de PDS als vergoeding van verkiezingskosten vanuit Bonn zou ontvangen. Volgens PDS-leider Gysi zou zelfs betaling van drie miljoen mark het faillissement van zijn partij betekenen.
De PDS is hoe dan ook een authentieke uitdrukking van wensen en angsten van veel voormalige Oostduitsers. Die kun je niet zomaar, met de partij waarop ze stemden, volstrekt in de politieke marge drijven. Maar dat lijkt toch te gebeuren als bijvoorbeeld de openingstoespraak die schrijver en ex-dissident Stefan Heym als oudste volksvertegenwoordiger in de Bondsdag mocht houden, niet op normale wijze mag worden verspreid. Alsof het Oostduitse en het nationaal- socialistische verleden aan elkaar gelijk te stellen zijn, zoals Kohl meermalen heeft gedaan.
Dit weekend heeft het bestuur van de SPD gemeend scherpe grenzen te moeten trekken: coalities van sociaal- democraten met ex-communisten zullen volstrekt taboe zijn. Alleen ‘normale parlementaire contacten’ zijn niet te vermijden, dat hoort bij het functioneren van de democratie. Ook kan de SPD moeilijk initiatieven achterwege laten als het gevaar bestaat dat de PDS ze zal steunen. Maar verder wordt de PDS tot een tegenstander verklaard, die zelf de SPD tot haar hoofdvijand heeft gemaakt. Een formulering met bijklanken uit de desastreuze verdeeldheid ten tijde van de Weimarrepubliek.
Natuurlijk zijn de twee partijen elkaars concurrenten. Natuurlijk zitten er smetten op het verleden van een aantal PDS'ers. Maar ex- communisten, zelfs ex-DDR- dissidenten taboe verklaren, met politieke en economische middelen, is de slechtste manier om voormalige Oostduitsers bij de Westduitse democratie te betrekken.