De Peruanen lachen om boerin Jacinta

Lima – De bus stopt en een inheemse vrouw in een gekleurde wikkeldoek stapt in. Haar vlechten hangen over haar schouders, ze heeft nog maar twee boventanden en uit de manier waarop de passagiers met hun handen voor hun gezicht wapperen, blijkt dat ze niet te fris ruikt. Met een brabbelstemmetje beklaagt ze zich over haar armoede terwijl ze snoepjes te koop aanbiedt. Wanneer ze daar geen succes mee heeft, pakt Paisana Jacinta een panfluit, waarop ze een paar valse noten blaast en al even vals zingt. De lachband geeft aan waar de grappen zitten. Het is een van de vele sketches van Paisana Jacinta, oftewel Boerin Jacinta. Gespeeld door een geschminkte en in vrouwenkleren gestoken blanke man is zij al twintig jaar een bekende karikatuur op de Peruaanse televisie. Nu afgelopen maand een bioscoopfilm met haar is verschenen, is er opnieuw een stevige discussie op gang gekomen: is Paisana Jacinta niet eigenlijk onversneden racisme?

De Peruaanse overheid voelt zich niet bij machte de bioscoopfilm te verbieden, omdat het vindt dat Peruanen de vrijheid hebben zichzelf artistiek uit te drukken. Dat neemt niet weg dat het ministerie van Cultuur een campagnefilmpje verspreidde waarin het Peruanen vraagt om erover na te denken hoe grappig de lage scholing en verminderde kansen van de inheemse bevolking nu werkelijk is.

Want in het land met een van de grootste inheemse bevolkingen van Latijns-Amerika (een ruime meerderheid identificeert zichzelf als inheems of als afstammeling van Europese én inheemse voorouders) is het opvallend dat de belangrijkste posities nog altijd voornamelijk door de blanke afstammelingen van rijke Spaanse families worden bezet en de televisiezenders voornamelijk bevolkt worden door blanke acteurs.

De 34-jarige Lindember de Aguila Salas uit junglestad Pucallpa is een van de velen aldaar die vindt dat de karikatuur zo snel mogelijk van het witte doek af moet. ‘Het zorgwekkendste is dat mensen in dit land zich zullen schamen voor hun traditionele gewoontes en kledij. Daarmee verliezen we straks tradities omdat ze het mikpunt van spot zijn.’

Intussen vullen de bioscoopzalen zich deze december elke dag weer met mensen die een avondje komen lachen om Paisana Jacinta. Het is de vraag of het groeiende koor van tegenstanders in het hele land gehoord wordt door de grappenmakers. Want wat bedoeld is als avondvullend vermaak voor het hele gezin kan toch nooit verkeerd zijn?