De pien en poen van paars

Wat gaat de tijd toch snel! Al weer twee jaar paars. En het is ook al weer bijna twintig jaar geleden dat ik mij schaarde in de rijen der sociaal-democratie.

Dat was in het voorjaar van 1977, toen het kabinet-Den Uyl op verraderlijke wijze door het CDA ten val werd gebracht. En dat terwijl Den Uyl juist bezig was de socialistische heilstaat in Nederland te stichten! In de strijd voor een ‘progressieve grondpolitiek’ brak het kabinet op die louche confessionelen, destijds aangevoerd door Dries van Agt uit de Heilige Landstichting. Ofschoon de finesses van het vraagstuk van de grondpolitiek mij enigszins ontgingen, voelde ik aan dat hier aan de poten van het kapitalisme werd gezaagd.
Hoewel het kabinet-Den Uyl met goudgerande letters de parlementaire geschiedenis en journalistiek is ingegaan, heeft het in het geheel niets bereikt. Zo luidde overigens het oordeel van Wim Kok, toen nog voorzitter van wat een 'progressieve vakcentrale’ heette: 'Het kabinet-Den Uyl kwam met voorstellen, zoals de Wir, over grondpolitiek, over de ondernemingsraad en over de vermogensaanwasdeling, die maatschappijhervormend werden genoemd, terwijl ze dat helemaal niet bleken te zijn.’ Maar hoe zou Den Uyl geoordeeld hebben over de verrichtingen van zijn opvolgers? Bijvoorbeeld over het volstrekt falende milieubeleid van het kabinet-Kok? Vorige week berichtte het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu dat het kabinet tot dusver geen enkele doelstelling uit het Nationaal Milieubeleidsplan had gehaald. De ammoniak vloeit nog rijkelijk over de akkers, een dagelijks aangroeiende colonne vrachtwagens en lease-auto’s zorgt voor een permanent laaghangend CO2-front, en de aanleg van een oerbos langs de A2 laat ook nog even op zich wachten. Na langdurig studeren en vergaderen komt een Tweede-Kamercommissie tot de opzienbarende vaststelling dat het broeikaseffect echt bestaat, waarop milieuminister De Boer verklaart in het rapport een ondersteuning van haar beleid te zien. Eh… welk beleid ook al weer?
Nu zou - eerlijk is eerlijk - Den Uyl zich daar niet druk om hebben gemaakt. Sociaal-democraten hebben nu eenmaal niks met de natuur. Ja, in de jaren dertig marcheerden ze met mandolines en in rare pakjes door bos en hei, maar dat deed de Nationale Jeugdstorm ook. Drees en Den Uyl hadden, net als Kok, even veel oog voor landschappelijk schoon als een vegetariër voor een balletje gehakt. Een uitzicht vanuit de Krimpenerwaard op de werkstad Rotterdam, dat is waarschijnlijk voor Wim Kok het hoogtepunt van natuurschoon. Trouwens, wie kan zich bij ook maar enig ander lid van dit paarse kabinet belangstelling voorstellen voor - zoals de onvergetelijke dr. Fop. I. Brouwer op de zondagochtendradio placht te zeggen - 'alles wat leeft en groeit en ons altijd weer boeit’? Jorritsma beleeft orgastische genoegens aan het zoeven van haar dienstwagen, Wijers verzamelt auto’s, en Gerrit Zalm lijkt me iemand die begint te zenuwtrekken zodra hij geen beton meer ruikt.
Natuurlijk, ieder kabinet heeft een eigen momentum en heroïek. Voor Den Uyl was dat de grondpolitiek, voor het kabinet-Kok voorspel ik dat het de social miles zullen worden. Mocht ik mij onlangs bijverzekeren voor het WAO-gat en vervolgens via een particuliere regeling mijn nabestaanden van de bedelstaf redden, binnenkort kan ik mijn arbeidzaam bestaan veraangenamen door het sparen van social miles, uiteraard tegen een kleine bijbetaling op mijn sociale premies. Mevrouw Adelmund, die bekend staat om haar grote sociale bewogenheid, heeft dit samen met een paar andere warmbloedige sociaal-democraten uitgedacht. Zo kan ik zelf sparen voor een vervroegde uittreding, een 'zorgverlof’ en zelfs een hoger pensioen. Dat is nog eens andere koek dan 'een progressieve grondpolitiek’! Wie dit PvdA-plan naast Wijers’ voorstel voor een zogenaamd middenloon legt, ziet dat de paarse coalitie een perfecte combinatie van sluw ondernemerschap en sociale bewogenheid weerspiegelt. Als het aan onze minister van Economische Zaken ligt, zal mijn pensioen niet gebaseerd zijn op mijn laatst verdiende toploon, maar op een gemiddelde van alle poen die ik tussen pakweg 1980 en 2020 bij elkaar gesloofd heb: het zogeheten middenloon. Dat is natuurlijk wel even slikken, maar geen nood, want dank zij de PvdA kan ik nu al beginnen met het plakken van social miles. En - hoe verzint zo'n Wijers het - ik hoef nu ook niet meer tot mijn salariële top door te zwoegen, want dat maakt toch niks meer uit! Ja, ik moet natuurlijk wel weer iets meer miles sparen, maar dat heb ik er graag voor over. Adelmund en Wijers: de Pien en Poen van Paars.
Eerlijk gezegd kan het me niks schelen wat Joop den Uyl hiervan gevonden zou hebben. Dat hele kabinet-Den Uyl verbleekt toch bij de grandeur en het visionair vermogen van deze paarse coalitie? Er zal toch niets meer tussen komen? Goddank is het CDA gehalveerd en heeft Dries van Agt de politiek verlaten. En zolang Enneüs Heerma oppositieleider blijft, heeft Kok niets te vrezen. Variërend op Den Uyl: en dat tweede kabinet-Kok, dat moet er komen! Ik ga ervoor!